انتقال نطفهء مرد به رحم زن ( از جمله تلقيح نطفهء مرد و زن در خارج رحم به صورت مصنوعى ) و سير تكاملى آن تا وقتى كه به صورت جنينى درآيد ، ممكن نيست و مىبايست زوج و زوجهء جوان داراى اعتدال مزاج باشند ، شوهر پيرمردى فرتوت و زن نيز پيرهزنى از كار افتاده نباشد كه از فرط پيرى زمينگير شده باشد و يا اينكه يائسه و نازا باشد و همچنين ديگر شرايط لازمه . . . .
آرى نظام علّيت و معلوليّت ، سببيّت و مسبّبيت قانونى فراگير در تمامى ممكنات است ، امّا نه بدان گونه كه دست قانونگذار را بسته باشد و از دخالت و تصرّف در ملك خويش به گونهاى ديگر بازش داشته باشد ، چنان كه قرآن مجيد در پاسخ به قوم يهود مىگويد : بلكه دستهاى خداوند متعال باز و گشوده است و به هرگونه كه بخواهد دخالت كرده اشياء را دگرگون مىسازد . و همان قانون عامّ و فراگير ، تحت قدرت قاهره و ارادهء مسلّط او خاضع و سر سپرده است ، چنان كه اين مطلب از فرمايش مولايمان حضرت على بن الحسين عليهما السّلام استفاده مىشود در آنجا كه فرمود :
« ذلّت لقدرتك الصّعاب و تسبّبت بلطفك الاسباب » « 1 » يا اينكه در برخى از دعاهاى ديگر آمده است :
« يا مسبّب الاسباب من غير سبب » و همچنين در قرآن مجيد داستانها و حكايات و رويدادهايى نقل شده كه بر طبق جريان عادى و مشهور طبيعت و بر طبق نظام علّت و معلولى نيست ، مانند حامله شدن حضرت مريم عليها السّلام در حالى كه دست هيچ انسانى به او نرسيده بود و يا همانند حامله شدن ساره به اسحاق عليه السّلام زمانى كه پير و از كار افتاده بود ، و يا باردار شدن زن زكريّا عليه السّلام به يحيى عليه السّلام با اينكه يائسه شده بود و نمونههايى ديگر از اين قبيل معجزات و خوارق عادات كه قرآن مجيد براى عدّهاى از پيامبران بزرگ اثبات مىكند ، مانند معجزات حضرت نوح ، هود ، صالح ، ابراهيم ، لوط ، داوود ، سليمان ، موسى و عيسى و حضرت محمّد عليهم السّلام ، كه همهء آنها امور خارق العاده و بر خلاف جريان معمولى
هامش
( 1 ) صحيفهء سجّاديّه ، دعاى هفتم : سختى در مقابل قدرت تو رام و مطيع گشته و اسباب و علل به لطف تو سبب شدهاند .