ابن سوداء كيست و چيست ؟
وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ .
با القاب زشت و زننده همديگر را سرزنش نكنيد .
قرآن كريم
گفتيم كه در اين بخش سه كلمه را مورد بحث قرار خواهيم داد « سبئيه » ، « عبد الله بن سبأ » و « ابن سوداء » در دو فصل گذشته « عبد الله بن سبأ » و « سبئيه » را بررّسى نموديم . اينك در اين فصل نيز به بررّسى ابن السوداء مىپردازيم .
كلمهء « ابن السوداء » علم و اسم خاص كس و يا شخص نيست ، بلكه اين كلمه تعبير و سرزنش و به عنوان نبز به القاب و عيبجويى مىباشد و هر كسى كه مادرش كنيز سياه بوده او را در مقام سرزنش « ابن السوداء » يعنى فرزند زن سياه مىگفتند و با به كار بردن اين كلمه مورد نكوهش و عيبجويى واقع مىگرديد چنان كه :
ابن حبيب ( در گذشتهء 245 ه - . ) در كتاب خود « المحبر » در فصل « فرزندان زنان حبشيه » پنجاه و نه تن از كسانى را كه مادرشان حبشيه بودهاند نام مىبرد و از جمله « خطاب » پدر عمر خليفهء دوم را مىشمارد و در بارهء او مىگويد : حيّه مادر خطاب بن نقيل كنيز جابر بن ابى حبيب فهمى بود و گفته شده است كه روزى ثابت بن قيس شماس