تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 784

مساهمون:

ص٧٨٤
عقيده به وصايت و رجعت را اختراع نموده . و در افسانه‌اى كه سيف ساخته گفته است كه عدهء نسبتاً كثيرى از مسلمانان از اين « عبد الله بن سبأ » ى موهوم پيروى نموده‌اند . و افرادى از اصحاب خاصّ رسول خدا كه از پيروان و شيعيان على بن ابى طالب ( ع ) بوده‌اند با عدّهء كثير ديگرى از شيعيان على راه و روش وى را پذيرفته‌اند . همهء آنان را به علّت پيروى كردن از عبد الله بن سبأ ، گروه « سبئيه » ناميده است . باز به گفتهء سيف ، كسانى كه عثمان را به قتل رسانيده و با على بن ابى طالب بيعت نمودند ، همان « سبائىها » و پيروان عبد الله بن سبأ بودند . باز همان سبائىها بودند كه در جنگ جمل پس از آن كه طرفين جنگ آمادهء صلح و سازش بودند ، دوباره آتش جنگ را شعله‌ور ساخته و لشكريان على و عايشه را به جان هم انداختند كه سيف همه اين مطالب را در كتاب خود « الجمل و مسير على و عايشه » ظبط و درج نموده است . « 1 » اين افسانه در اوايل قرن دوم هجرى به وسيلهء « سيف » ساخته شد . و چون تنها نقل كنندهء اين افسانه سيف بود رواج و انتشار پيدا نكرد تا آن كه مورّخان بزرگ مانند طبرى ( درگذشتهء 310 ه - . ) اين افسانه را از كتاب سيف گرفتند و در تاريخ خود نقل نمودند سيف به وسيلهء اين مورّخان به هدف خود نايل آمد . و ساخته‌هاى وى رواج يافت و از انتشار كم نظيرى برخوردار گرديد .

تاريخ پيدايش و اشتهار معناى جديد سبئيه

قبل از رواج يافتن افسانهء سيف در بارهء عبد الله بن سبأ و گروه سبئيه ، اين كلمه در اصل تنها به انتساب به قبايل سبئيه دلالت مىكرد . همچنان كه اين مطلب را در نسب رواياتى كه صاحبان صحاح شش‌گانه از آنها نقل حديث نموده‌اند مشاهده كرديم . باز در دوران زياد بن ابيه و مختار و ابوالعباس سفاح ، اين كلمه تنها در كوفه گاهى به
هامش
( 1 ) . به جزء اول اين كتاب رجوع شود .
عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 784 | السيد مرتضى العسكري / سيد احمد فهرى زنجانى / عطا محمد سردارنيا