بيان آيهء 144
1 - محمد : از حمد است و تحميد بالاتر از حمد است و معناى محمد ( از تحميد ) يعنى مستغرق در همهء محامد مىباشد زيرا مستوجب تحميد نيست مگر آن كس كه در كمال مستولى باشد .
خداوند عز اسمه پيامبرش را به دو اسم مشتق از اسم خود گرامى داشت كه يكى محمد است و يكى احمد ( صلى اللَّه عليه و آله ) و به همين معنى اشاره كرده است حسان بن ثابت :
نبى اتانا بعد يأس و فترة * من الدين و الاوثان فى الارض تعبد
و شق له من اسمه ليجله * فذو العرش محمود و هذا محمد
يعنى پيامبرى كه براى ما آمد پس از نوميدى ما از اصلاح و پس از مدت زمانى كه نور دين خاموش شده بود در سراسر زمين بتها مورد پرستش واقع گشته بودند و خداوند نام او را از نام خود مشتق ساخت تا او را تجليل و تكريم كرده باشد و نام خداوند محمود است و نام پيغمبر محمد ( ص ) .
مورد و شأن نزول :
مفسران گويند : سبب نزول اين آيه اينست كه چون روز احد به دروغ شايع كردند كه پيغمبر اكرم كشته شده عدهاى گفتند كه اگر پيغمبر بود كشته نميشد و گروهى ديگر گفتند ما در راه همان هدفى كه حضرتش مىجنگيد خواهيم جنگيد تا بوى ملحق شويم و عدهاى راه ارتداد پيمودند و گروهى راه فرار گزيدند .
( و اين آيه نازل شد ) و علت اصلى شكست مسلمين فرار تير اندازان شكاف احد بود و داستان از اينقرار است :
پيغمبر اكرم ( ص ) پس از گماردن سربازان اسلام در سنگرگاههاى خود پنجاه تيرانداز ماهر را برياست عبد اللَّه بن جبير در تنگه كوه احد مستقر ساخت و فرمود جاى