بيان آيه 142 - 143
لغت :
فرق بين تمنى و اراده اينست كه اراده از افعال قلوب است و تمنى همان قول گوينده است كه گويد كاش چنين و چنان بود و كاش چنين و چنان نبود .
و گفتهاند تمنى معنى قلبى ( و حالت خواهش درونى ) است كه با اين گفته مطابقت داشته باشد ولى معنى صحيح همان اولى است .
تفسير :
چون خداوند مردم مؤمن را بجهاد ترغيب فرمود ، اكنون بر اين سخن ميافزايد كه ببهشت نميرسيد مگر با آزمايش و امتحان و ميفرمايد :
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ
: مراد استفهام انكارى است . يعنى اى مردم مؤمن گمان ميكنيد كه داخل بهشت خواهيد شد ؟ !
وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ
: يعنى در حالى كه هنوز مجاهدان جهاد نكردهاند تا خداوند جهادشان را بداند و نيز صابران هنوز صبر خود به كار نبردهاند تا صبرشان در جهاد معلوم گردد .
و نيز ممكنست مراد اين باشد كه آيا گمان ميكنيد هنوز جهادى واقع نشده وارد بهشت خواهيد شد منتهى براى اختصار به اين عبارت نقل شده و بنا بر اين تقدير عبارت چنين است : « و لما لم يكن المعلوم من جهاد الذى اوجب عليكم - يعنى هنوز جهاد واجب بر شما واقع و انجام نشده » .
وَ لَقَدْ كُنْتُمْ
: يعنى اى اصحاب محمد ( ص ) .
تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ
: آرزوى مرگ ميكرديد . اين جمله اشاره است به كسانى كه در جنگ بدر زنده مانده بودند و آرزوى شهادت داشتند ولى اكثر آنها در جنگ احد