قُلْ : ( بگو ) اى محمد تَعالَوْا ( اى اهل كتاب بيائيد ) بشتابيد . إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ ( بسوى كلمه و مطلب عادلانه و حق ) بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ إِنْ ( يعنى : بر مبناى عدل است كه هيچ كژى و اعوجاجى در آن نيست چنان كه وقتى گوئيد رجل عدل يعنى مردى عادل كه در او كژى نيست و گفتهاند معناى آن كلمه مستوى بين ما و شما كه عبارت است از ترك عبادت براى غير خدا يعنى : أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ در معنى اين جمله اختلاف شده و چند قول است : 1 - عيسى را رب خود قرار ندهند كه عيسى نيز يكى از ماست . 2 - احبار را ارباب خود قرار ندهيم يعنى مثل ارباب از آنها پيروى نكنيم بدليل آيه ديگر كه : « اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ » ( پيشوايان و رهبانان خود را بجاى خدا ارباب خود قرار دادند ) . از امام ششم روايت است كه فرمود آنها احبار خود را نمىپرستيدند ولى احبار هر چه را مىخواستند براى آنها حلال ميكردند و هر چه را مايل بودند حرام مينمودند و قبول همين عمل از احبار ، پذيرفتن آنها بعنوان ارباب بود و نيز روايت شده كه چون اين آيه آمد عدى بن حاتم گفت يا رسول اللَّه ما آنها را نمىپرستيديم حضرت فرمود آيا ايشان بدلخواه خود حرام و حلال درست نميكردند و شما هر چه ميكردند نمىپذيرفتيد ؟ ! گفت چرا يا رسول اللَّه حضرت فرمود : ارباب به همين معنى است . فَإِنْ تَوَلَّوْا ( اگر اعراض و پشت كردند ) از بندگى حق و توحيد او . فَقُولُوا ( بگوئيد ) اى مسلمين در برابر اعراض ايشان از حق و براى تجديد اقرار خود به حق و براى مخالفت با آنها . اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ( شاهد باشيد كه ما مسلم هستيم ) يعنى نسبت به حق با اخلاص هستيم و بتوحيد اقرار داريم و گفتهاند مسلمون يعنى تسليم و منقاد و مطيع آنچه از طرف خدا بر پيغمبر ما و انبياء قبل آمده ميباشيم و گفتهاند : يعنى بر اسلام پابرجائيم .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٤ — صفحة 108
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٠٨