آنها روى ، از آن ديگر دور شوى . سوم ، مثل ضره است كه فرح يكى از ايشان موجب حزن آن ديگر است نبينى آنكه در تدبير دنيويه عاقل و دانا باشد در امور اخرويه ، جاهل و نادان است و آنكه در طريق آخرت ، اكيس باشد در امر دنيوى ابله است . يكى بعضى از صلحا را به بلاهت منسوب ساخت . حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « أكثر أهل الجنة البله » در مخالفت طريقين خلافى نيست .
« حسن بصرى » : به قومى رسيدم از قلت اعتداد به معارف دنيويه اگر شما ايشان را مىديديد ، مىگفتند : ديوانه و اگر ايشان شما را رؤيت مىكردند مىگفتند : شياطيناند . حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله ، كسى را كه در عقل نصرانى سخن مىگفت : « مه إنما من وحد اللّه ، و عمل بطاعته » يعنى هشدار ! عاقل كسى است كه خدا را يكى داند و عمل به طاعت وى نمايد چنانچه در حكايت اهل دوزخ گفته :
لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ
« 1 » هركس تصوّر اختلاف طريقين دنيا و آخرت كند اين شبهه كه گفتهاند : اگر در اين حقّى مىبود ، آنانكه در تدابير و امورات دقيقهء دنيويه دستى داشتهاند پى بدان برده از ايشان مخفى نماند بر او عارض نمىشد چنانچه بر متصوّر اختلاف عارض نشده چه ازجمله محالات است كه سالك طريق غرب موجد اشياى شرقيه و يا ره سپر راه شرق موجد اشياى غربيه شود .
3463 - غيرت در علم
غيرت در علم ، كه آنرا به غير اهل آن نگويى ، از واجبات است نه لؤلؤ لالا را به گردن خر بندى .
3464 - دريافتن
يكى از حكما گفته : طالب العلم ، را درياب ! چنانكه خطاب قرائت ، را او درمىيابى .
و ما انا بالغيران من دون جارتى * اذا انا لم أصبح غيورا على العلم
( ابو تمام )
* * * من غيور نخواهم بود اگر روزى بر كسب دانش غيور نباشم
هامش
( 1 ) . سورهء ملك ، آيهء 10 . ( . . . اگر مىشنيديم يا تعقل مىكرديم در زمرهء دوزخيان نبوديم . )