شود شرف مطعم و مشرب به اضافه است نه به اطلاق . پس اى بنى آدم ! هوا و هوس را از سر بنه ! و به چشم عبرت درنگر ! و به معنى قول حق تعالى كه فرموده :
وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ
« 1 » نظر كن ! نبينى آنان را كه بر خلاف اين مذكور باشند چگونه مذموم داشته كه فرموده :
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ وَ النَّارُ مَثْوىً لَهُمْ
« 2 » يكى از دلايل قبح خوردن است . اين كه اكثر مردم به كم خوردن فخر كنند نه پر خوردن ؛ بدينجهت گفتهاند : هركه را همّت آن باشد كه در شكم كند بدان ارزد كه از شكمش خارج شود . حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله فرموده : « مؤمن در يك معده مىخورد و كافر در هفت معده » مستفاد مىشود ليكن آنان را كه اشتها غالب باشد به مقدار ثلث شكم جواز داشتهاند پس معلوم شد كه بر مؤمن واجب است روزى غذاى وى به مقدار سبع شكم و يا ثلث آن باشد . در حديث است : « خمس من كنّ فيه كمن عليه » پنج خصلتاند در هركه جمع شوند وى را ضرر نرسانند : « النكث » و « البغى » و « المكر » و « الخداع » و « الظلم » . امّا « النكث » قال اللّه تعالى :
فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ
« 3 » و امّا « المكر » قال اللّه تعالى :
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
« 4 » و امّا « البغى » قال اللّه تعالى :
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ
« 5 » و امّا « الخدعة » قال اللّه تعالى :
يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ
« 6 » و امّا « الظلم » قال اللّه تعالى :
وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
« 7 » در حديث است : « پنج چيز را مثل از پنج چيز غنيمت دان : جوانى قبل از پيرى ، سلامت قبل از مريضى ، غنا قبل از فقر ، آسايش قبل از مشغولى ، زندگى قبل از مرگ » .
3340 - جمعآورى مال
جمع آمدن مال از پنج چيز است : تعب در كسب آن ، اعراض از آخرت ، بيم از سلب ، بخل در بذل ، و از برادر جدا شدن .
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 32 . ( . . . و روزىهاى پاكيزه و مطبوع . . . . )
( 2 ) . سورهء محمّد ، آيهء 12 . ( . . . و كسانىكه كافر شدند ، [ چند صباحى ] بهره مىجويند و مىخورند همانگونه كه چهارپايان مىخورند و [ سرانجام ] جايگاهشان آتش است . )
( 3 ) . سورهء فتح ، آيهء 10 . ( . . . پس هركه پيمان بشكند ، تنها به زيان خود مىشكند . . . . )
( 4 ) . سورهء فاطر ، آيهء 43 . ( . . . و نيرنگ زشت جز دامن صاحبش را نگيرد . . . . )
( 5 ) . سورهء يونس ، آيهء 23 . ( . . . اى مردم ! سركشى شما فقط به زيان خود شماست . . . . )
( 6 ) . سورهء بقره ، آيهء 9 . ( مىخواهند خدا و مؤمنان را فريب دهند ، درحالىكه جز خودشان را فريب نمىدهند . . . . )
( 7 ) . سورهء بقره ، آيهء 57 . ( . . . و [ با اين كارها ] بر ما ستم نكردند ، بلكه بر خويشتن ستم مىكردند . )