3005 - حيات ماه و خورشيد
يكى از محقّقين گفته : مگس و جعل كه زندهاند چه مانع دارد ماه و خور نيز در زمره احيا منتظم باشند ؛ چه خوش گفته در صفت الافلاك :
صوفيان كبودپوش همه * از غم دوست در خروش همه
آتش اندر هول و هوا در جان * كرده بر خاك ، آب ديده روان
3006 - همّت
از كلام معلّم اوّل :
ارسطو گفته : جايز نيست كه همّت انسان انسيت باشد اگرچه او خود آلتى است و نبايد رضا به همت حيواناتى شود كه مىميرند اگرچه عاقبت او هم مرگ است بلكه آن به كه به جميع قوّه منبعث بر نيل حيات الهيّه شود ؛ چه انسان هرچند حقير جثّه است ليكن به حكمت و علم بزرگ و به عقل شريف و از ساير مخلوقات اولى است و جوهريست رييسه كه به امر اللّه تعالى بر جميع مخلوقات استيلا يافته اگرچه در اين عالم از بهر حسن حال به احسن الخالقين محتاج است امّا آن به جميع هست را در تحصيل حسن حال مصروف داشته سعى در ثروت كه مال به فصل معدود نيست و سعدا مانند كه به قدر اقتضا و خيرات خارجه به ايشان رسيده باشد .
3007 - حدود اللّه
شيخ « عارف عبد الرزاق كاشى » در اصطلاحات آورده : « عبد الرؤف » شخصى بود كه حضرت حق تعالى وى را مظهر حق كرده و بر خلق خدا ژرفترين خلق بوده الّا در حدود شرعيه كه رأيش چنان بود كه آنچه حد واجب كند حدود اللّه از دست او جارى شود . گفت : اگرچه در ظاهر بلا و نقمت است ليكن در باطن عين كرامت است و سواى از خاص الخالص كسى بر آن عالم نيست .
3008 - مقتول الحسد
شيخ مقتول ، شيخ « شهاب الدّين سهروردى » ، مرتاض و سيّاح بوده ؛ عزيمت حلب نموده ملك الظاهر وى را معزّز و مكرّم داشته تعزيز و تكريم او را بر وجه اكمل به عمل آورده ؛ فقهاى حلب بر وى حسد برده ، فتواى قتل او دادند و در پانصد و هشتاد و شش مقتول گرديد .