2820 - جهانگردى
لقد طوفت في الآفاق حتى * رضيت من الغنيمة بالأياب
* * * در كرانهها گشتهام و از غنايم روزگار به اين رفتوآمد خويش دلخوشى داشتهام .
2821 - لؤلؤى منثور
صاحب « كشاف » عند قوله تعالى :
وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً
« 1 » ، گفته : حقتعالى ، اولاد را در حسن و صفاى الوان كه در مجالس و منازل جمعيت و تفرقگى دارند به لؤلوى منثور تشبيه فرموده .
2822 - اعتراض
مروى است : مأمون در شب زفاف ، « بوران » دختر « حسن بن سهل » ، بر بساط منسوج از زر سرخ ، نشسته و زنان اعراب نثار وى را از لألى و مرواريد مىكردند ، مأمون از مشاهدهء آنحالكه در يمين و يسار مرواريد را بر بساط زرى مىديد ، گفت : للّه در « ابو نواس » كه گفته :
كان صغرى و كبرى من فواقعها * حصباء در على أرض من الذهب
شيخ بهايى - عليه الرحمه - گفته : « ابو نواس » اين شعر را به غايت ، دلنشين گفته ؛ ليكن در قواعد نحويه ، اعتراضى بر او وارد مىآيد . فعلى كه مؤنث افعل است يا از « الف ، لام » و يا از اضافه و يا از من عارى نبايد بود . « ابو نواس » بدان يكى از اين سه فعلى را ذكر كرده .
2823 - آيه اخلاق
در « كشاف » در تفسير كريمه :
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ
« 2 » ، از جعفر بن محمّد عليهما السّلام مروى است : حقتعالى ، رسول خود را به مكارم اخلاق ، مأمور فرموده . در كلام مجيد آيتى از اين آيت ، جامعتر نيست از براى مكارم اخلاق .
هامش
( 1 ) . سورهء انسان ، آيهء 19 . ( و بر گرد آنها پسرانى هميشهجوان بگردند كه چون آن را ببينى ، پنداريشان كه مرواريدهايى پراكندهاند . )
( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 199 . ( عفو را پيشه كن و به نيكى فرمان ده و از نادانها رخ برتاب . )