پدر ، در فراقش نخورد و نخفت * پسر را ملامت بكردند و گفت :
از آنگه كه يارم كس خويش خواند * دگر با كسم آشنايى نماند
به حقّش ! كه تا حق جمالم نمود * دگر هرچه ديدم ، خيالم نمود
نشد گم ، كه رو از خلايق بتافت * كه گمكردهء خويش را بازيافت
پراكندهگانند زير فلك * كه هم دُر توان خواندشان هم مَلَك
قوى بازوانند كوتاه دست * خردمند و شيدا و هشيار و مست
نَه سوداى خودشان ، نَه پرواى كس * نه در كنج توحيدشان جاى كس
نه سلطان خريدار هربندهايست * نه در زير هرژندهاى زندهايست
برآشفتهعقل و پراكندههوش * ز قول نصيحتگر ، آكندهگوش
تهىدست مردان پرحوصله * بيابان نوردان بىقافله
به دريا نخواهد شدن بَط غريق * سمندر چه داند عذاب الحريق ؟
عزيزان پوشيده از چشم خلق * نه زنّارداران پوشيده دلق
به خود سر فرو برده همچون صدف * نه مانند دريا برآورده كف
گرت عقل يار است ، ازينان رمى * كه ديوند در صورت آدمى
نه مردم همين استخوانند و پوست * نه هرصورتى جان و معنى در اوست
اگر ژاله ، هرقطرهاى دُر شدى * چو خرمهره ، بازار از او پُر شدى
( سعدى )
2804 - ناخداترس
قضا را ، من و پيرى از فارياب * رسيديم در خاك مغرب ، به آب
مرا يك درم بود ، برداشتند * به كشتىّ و درويش بگذاشتند
سَباحان براندند كشتى چو دود * كه آن ناخدا ، ناخداترس بود
مرا گريه آمد ز تيمارِ جفت * بر آن گريه ، قهقهه بخنديد و گفت :
مخور غم ! براى من اى پرخرد ! * مرا آنكس آرد ، كه كشتى بَرَد
بگسترد سجّاده بر روى آب * خيال است پنداشتم يا به خواب ؟
ز مدهوشيم ديده آنشب نخفت * به گاه آمده رو به من كرد و گفت :
عجب ماندى اى يار فرخنده راى ؟ ! * تو را كشتى آورد و ما را خداى