جهنّم پخش كنند ، رنج آتش از يادشان برد . اين خزانهها ، ويژهء ساعاتى است كه در آن به طاعت خداوند مشغول بوده است . سپس خزانههاى ديگرش بگشايند ، بدبوى و ترسآور و هنگام ديدن آنها ، چنان به جزع افتد كه اگرش بين بهشتيان پخش كنند ، نعمتهاى بهشتى بر ايشان مكدّر شود ؛ اين خزانهها ويژهء ساعاتى است كه در آن به معصيت خداوند مشغول بوده است .
سپس خزانههاى ديگرى بهرش بگشايند كه آنها را از بد و خوب خالى يابد . آنها ويژهء ساعاتى است كه در آنها خفته يا به كارى از جملهء مباهات دنيا مشغول بوده است و با ديدن آنها ، به دريغ و افسوسى وصفنشدنى دچار شود كه چرا با وجود توانايى از انباشتن آنها از حسنات ، غفلت كرده است و از اينروست كه خداوند فرموده است :
ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ
. « 1 »
1135 - جنّ
صاحب « كشّاف » گفته :
إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ
« 2 » دليل بر آن است كه جن بر انس ظاهر نمىشود . اگر كسى بگويد جنّ را ديدهام ، محض دروغ و از خرافت و بىعقلى است . « امام فخر رازى » در « تفسير كبير » ، ردّ قول صاحب « كشّاف » نموده و گفته : اين آيه را دليل محجوبيت جنّ از انس نمىتوان گفت ؛ چه حضرت رسالت پناه صلّى اللّه عليه و إله و بعضى از اوليا جنّ را ديده و بر بسيارى از انسانها نيز مرئى مىشوند . قاضى « ناصر الدين بيضاوى » نيز تقويت قول « امام فخر رازى » نموده است . « 3 »
1136 - هميّت
حتى م أنت بما يلهيك مشتغل ؟ * عن نحج قصدك من خمر الهوى ثمل ؟
تمضي من الدهر بالعيش الذميم إلى * و أنت منقطع و القوم قد وصلوا
و تدعي بطريق القوم معرفة * كم ذا التواني و كم يغري بك الأمل
فإنهض إلى ذروة العلياء مبتدرا * عزما لترقي مكانا دونه رجل
فإن ظفرت فقد جاوزت مكرمة * بقاؤه ببقاء اللّه متّصل
هامش
( 1 ) . سورهء تغابن ، آيهء 9 ( . . . روز حسرت و زيان است . . . ) .
( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 27 . ( . . . بىشك او و گروهش از آنجا كه آنها را نمىبينيد شما را مىبينند . . . ) .
( 3 ) . الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل ، ج 2 ، ص 98 .