1139 - ابدال
صاحب « نهايه غريب » مذكور ساخته : ابدالى كه در شام مىباشند ، اوليا و عابدانند . « ابدال » ، جمع بدل است به وزن « حمل » ، يا به وزن « جمل » . وجه تسميّهء ايشان به ابدال اين است ؛ هروقت كه يكى از ايشان به سراى جاودان رحلت نموده ، ديگرى را در جاى وى مىنشانند .
1140 - از عجايب
« نيشابورى » در تفسير آيهء كريمهء
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ
« 1 » خلاصهاى از عجايب فتوحات مسلمين را از زمان معاويه تا « الب ارسلان » ذكر كرده و سپس به شرح مفصّل جنگ الب ارسلان با روم پرداخته است . پس از آن طىّ مطلبى طولانى به ذكر مشخصات بدن انسان و اينكه آن چون شهرى بزرگ و آباد است ، پرداخته است .
1141 - تجمّلات
« نيشابورى » در تفسير آيات كريمهء :
وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ * وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ * وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ
« 2 » حكايات تجمّلاتى كه براى بعضى از خلفاى بنى عبّاس و فقر و قناعتى كه جهت برخى از عابدين بوده ، به رشتهء بيان كشيده ، يكى ديگر از بزرگان دين نقل نموده كه اين آيه در سورهء « حم زخرف » و اعتذارى از جانب اللّه است به جانب انبيا و اوليا و صلحا كه چون دنيا را از ايشان بازداشته ، از آن سو ، فانى و عقبى را كه به ايشان ارزانى داشته ، باقى است .
1142 - تضعيف مذبح
در شرح ديوان « مرتضوى » نقل است : « شمس الدّين شهرزورى » در « تاريخ الحكما » گويد :
هامش
( 1 ) . سورهء فصلت ، آيه 53 . ( زود است كه آيات قدرت خود را در اطراف [ جهان ] و در جانشان به آنها بنماييم . . . ) .
( 2 ) . سورهء زخرف ، آيات 33 ، 34 ، 35 . ( و اگر بيم آن نبود كه مردم يك امت گردند ، قطعا سقف خانههاى كسانى را كه به خداى رحمان كافر مىشوند ، از نقره مىكرديم و بر آنها نردبانها مىنهاديم كه از آن بالا روند . و براى خانههايشان نيز درها و تختهايى كه بر آنها تكيه زنند . و زر و زيورهايى ، ولى اينها همه جز كالاى زندگى دنيا نيست و آخرت نزد پروردگار تو از آن پرهيزكاران است ) .