هيئت اعتباريه كه از مجرد اجتماع و ازدواج متولد مىشود ثابت و متحقق نمىتواند شد چنان كه در لمعهء اولى محقق و مبين گرديد ، بطلان لازم در نزد ذهن مستقيم و عقل سليم از جملهء واضحات و بينات است ، زيرا كه وحدت اعتباريه ، منشأ وحدات حقيقهء خارجيه نمىتواند شد ، چگونه عاقلى تجويز مىكند كه مبدأ اشياء و علت اولى بوحدت انتزاعى اعتبارى كه ضعيفترين انحاء وحدت و ناقصترين اقسام يگانگى است متصف باشد ، و مجعولات و معلولات او كه ناقصات الذوات و قاصرات الهويات و ضعفاء الانياتند ، بوحدات حقيقهء واقعيه كه اقوى و اشد انحاء وحدت مىباشد موصوف باشند .
ذات نايافته از هستىبخش * كى تواند كه شود هستىبخش
[ در بيان آنكه وحدت و وجود بالذات متحد و باعتبار مفهوم متغايرند ]
علاوه بر بداهت اين دعوى و غايت ظهور اين مدعى مىگويم : سابقا اشاره نمودم كه وحدت مساوق وجودست بلكه مقتضاى تحقيق و برهان آنست كه وحدت و وجود بحسب ذات و هويت يگانگى و اتحاد و بحسب معنى و مفهوم جدائى و امتياز دارند ، چنان كه در تشخص و وجود محقق و مبين گرديد ، همان برهان اينجا نيز جارى است ، زيرا كه نسبت ماهيت بوحدت و كثرت مساوى است ، پس لا محالة هرحقيقتى از حقايق وجوديه ، در حد نفس خود بايد بوحدت موصوف باشد ، و الا دور يا تسلسل لازم است پس قوت وحدت به قوت وجود ، و قوت وجود به قوت وحدت است ، و همچنين ضعف وحدت بضعف وجود ، و ضعف وجود بضعف وحدت است ، و در لمعات سابقه بيان نمودم كه جاعليت و مجعوليت در ميانهء وجوداتست ، و وجود علت و جاعل بايد اقوى و اشد و اتم و اكمل باشد از وجود مجعول و معلول ، و الا ترجح بلا مرجح يا ترجح مرجوح بر راجح ، لازم مىآيد ، پس بايد وحدت علت و جاعل اقوى و اتم باشد از وحدت معلول و مجعول ، و اين معنى در صورت تركيب اعتبارى متصور و متحقق نمىتواند شد .
لطيفة " ربوبية " [ در اثبات بساطت حقهء حق اول و لزوم اتصاف او باحديت ذاتيه ]
بدان اى طالب معارف ربوبيه و حقايق الهيه ، كه بايد حقيقت واجب الوجود - جل