سوى بعضى نويسندگان اسلامى چون ابو الفرج اصفهانى به بىدقتى متهم شده است .
ابن خردادبه در تأليف اثرش علاوه بر پيروى از سنت ايرانى از اثر جغرافيايى بطلميوس نيز بهره گرفته و در اثرش اعتراف مىكند كه در بيان حدود اقاليم و راهها از بطلميوس استفاده نموده و لذا نفوذ و تأثير سنت يونانى در جغرافياى اسلامى از همان ابتدا همپاى نفوذ و تأثير سنت ايرانى وجود داشته است .
ابن خردادبه در اثرش به " وصف زمين و چگونگى ساختار ، قبله ، راهها و سرزمينها " پرداخته است . وى همچنين قبله و خراج هر سرزمين و تحول خراج در گذشته و حال ، پادشاهان زمين و القاب آنها ، راهها ، منزلگاهها ، تقسيمات سرزمينها ، اقوام و نژادها ، جزاير و آبها ، شگفتيهاى زمين و اطلاعات تاريخى را مورد توجه قرار داده و بر خلاف ابن واضح ( يعقوبى ) صاحب البلدان ، فاصلهها را بر حسب ميل و نه منزل يا روز معين كرده و از اين نظر دقيقتر از البلدان است .
وى محدودهء جغرافيايى كار خود را تا چين ، كره و ژاپن گسترش داده ولى در مواردى وقايع را از افسانهها تمييز نداده است . اين امر كه مؤلف به سفرهاى طولانى نپرداخته را مىتوان مهمترين نقطه ضعف مسالك و ممالك دانست ولى بدون ترديد استفاده از آرشيوهاى حكومتى ، اطلاعات جغرافياى انسانى - اقتصادى و قدمت تاريخى ، آن را در مجموع اثرى منحصر بفرد مىسازد . « 31 »
مهدى بو ترابى
هامش
( 31 ) . در استفاده از مقدمهء دخويه ( به زبان فرانسه ) از ترجمهء آقاى مهدى ضرغاميان استفاده شده است كه بدينوسيله از ايشان تشكر به عمل مىآيد .