« مقدمهء بيست وچهارم - در اينكه هر چيزى كه بالقوة است قهرا داراى مادّه است »
مقدمه بيست وچهارم اينكه هر چيزى كه بالقوة چيزى ديگر است ، بالضرورة داراى مادة است زيرا امكان همواره واقع در مادة است .
شرح : بدان كه هر چيزى كه بالقوة موجود است مادهء خواهد داشت كه محل آن امكان وپذيراى استعداد آن بود « 1 » .
دليل بر اين امر اين است كه ممكن بودن آن امرى موجود است وگرنه ممكن نخواهد بود « 2 » وقهرا اين امكان را كه امر وجودي است موضوعي لازم است زيرا امكان از أمور إضافي است « 3 » وأمور إضافي بنفسه وبدون موضوع متعقل نمىباشند ، پس آن را موضوعي لازم است ، حال گوئيم اين موضوع يا غير آن ممكن است ، يعنى آن ممكنى كه بالقوة است « 4 » ويا چيزى است كه حال در همان امر ممكن است ويا چيزى است كه محل اوست ويا نه حال است ونه محلّ .
هامش
( 1 ) - پذيراى استعداد چيزى ديگر شدن .
( 2 ) - فرق است بين ممكن وعدم الممكن واگر ممكن امرى نباشد موجود پس ممتنع يا معدوم خواهد بود ودرين صورت ممكن نخواهد بود .
( 3 ) - واستقلال وجودي ندارد .
( 4 ) - ممكن به معنى بالقوة است . امكان استعدادي نه امكان ذاتي .