طرق بسيار زياد آن را روايت نموده است . ترمذى در سنن خود در فصل مناقب اهل بيت ، از پنج تن از صحابه اين حديث را نقل نموده است . مسلم در بيان فضايل على ( ع ) از چند طريق اين حديث را از زيد بن ارقم روايت كرده است . همچنين حاكم در مستدرك ( 1 ) اين حديث را با دو طريق از زيد روايت كرده است . ابن حجر در الصواعق المحرقه هنگامى كه به اين حديث ( 2 ) پرداخته است مىگويد :
حاصل كلام اينكه در اين حديث ، مردم به چنگ زدن به كتاب خدا و سنت و عالمان به كتاب و سنت در ميان اهل بيت تشويق شدهاند . و از مجموع مطلب چنين برمىآيد كه اين سه منبع تا روز قيامت پابرجاست . سپس مىافزايد : بدان كه حديث مربوط به تمسك به كتاب و سنت و اهل بيت از طرق بسيار ، از بيست و چند تن از صحابه روايت شده است .
دلالت اين حديث بر امامت على ( ع ) و فرزندان او از چند جهت روشن است :
1 - تصريح حديث به جدايى ناپذير بودن كتاب و سنت ، حاكى از آگاهى اهل بيت به محتواى كتاب و عدم مخالفت گفتارى و كردارى آنان به كتاب است كه آگاهى آنان به كتاب ، دليل برترى آنان از ديگران به شمار مىرود و عدم مخالفتشان با قرآن ، دليل بر عصمت آنان - كه شرط امامت است و عدم عصمت ديگران مىباشد .
2 - پيامبر - در حديث مذكور - اهل بيت را همتاى قرآن قرار داده است . لذا تمسّك به آنان و پيروى از دستوراتشان واجب است . از سوى ديگر واضح است كه پيروى مطلق از يك فرد تنها در صورتى صحيح است كه وى پيامبر يا امام معصوم باشد .
3 - مطابق نقل علَّامه از ثعلبى و حديث احمد در مسند - از زيد بن ثابت كه رسول خدا فرمود : انّى تارك فيكم خليفتين كتاب اللَّه و أهل بيتى و انّهما لن يفترقا حتى يردا علىّ الحوض - تعبير خليفه به كار رفته است . بروشنى مىتوان دريافت كه خلافت هر چيزى متناسب با خود آن است .
خلافت قرآن به اين معناست كه دستورها ، پندها و آموزشهاى رسول خدا ( ص ) را
هامش
( 1 ) . ج 3 ، ص 109 .
( 2 ) . الصواعق المحرقه ، آيهء چهارمى كه در مورد اهل بيت نازل شده است : * ( « وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ » ) * صافات / 24 .