در بر دارد و خلافت يا جانشينى يك فرد ، به معناى امامت و پرداختن وى به رفع نيازمنديهاى مردم و گسترش دعوت اسلام و جهاد با دشمنان است .
4 - پيامبر اسلام ( ص ) در ابتداى حديث با تعابيرى از قبيل « نزديك است فرستادهء پروردگارم بيايد و دعوت او را بپذيرم » يا « گويى فراخوانده شدهام و پذيرفتهام » آغاز مىكند و تعابيرى شبيه به اينها در احاديث مسلم و يكى از احاديث حاكم و حديث احمد ( 1 ) به نقل از زيد بن ارقم و حديث ديگر او به نقل از ابو سعيد به چشم مىخورد .
سپس به دنبال اين تعبير مىفرمايد : « انّى تارك فيكم الثّقلين » .
واضح است كسى كه داراى قدرت و حكومت مىباشد و نظامى در اختيار او قرار دارد وقتى از نزديك بودن مرگ خود صحبت مىكند و سپس مىگويد : من اين كتاب و فلان شخص را در ميان شما باقى مىگذارم تا حافظ اين نظام باشند ، تنها چيزى كه از اين سخنان فهميده مىشود اين است كه قصد او ، تعيين آن شخص خاص به عنوان زمامدار پس از خويش است . به ويژه مطابق دو حديث حاكم و احاديث ديگر ، پيامبر ( ص ) فرمود : « من كنت مولاه فعلىّ مولاه » يا « من كنت وليّه فعلىّ وليّه » .
بعيد نيست كه سفارش رسول اكرم ( ص ) در مورد ثقلين در غدير خم صورت گرفته باشد يا اينكه غدير خم يكى از مواردى است كه رسول اكرم ( ص ) در مورد ثقلين سفارش فرموده است . چرا كه در حديث مسلم مىگويد : « رسول خدا ( ص ) در كنار بركهء آبى به نام خم براى ما خطبه اى ايراد نمود . » در برخى احاديث تعبير « من كنت مولاه فعلىّ مولاه » همراه با حديث ثقلين وارد شده است كه از اينجا نيز استفاده مىشود كه رسول خدا ( ص ) در غدير خم ، جانشينى اهل بيت به طور عموم و جانشينى على ( ع ) به طور خصوص را مقرّر فرموده است . لذا خليفهء بعد از رسول خدا ، امير المؤمنين ( ع ) و پس از وى حسنين هستند . ما قبلا در آيهء سوّم توضيح داديم كه كلمهء « اهل بيت » ديگر خويشاوندان پيامبر اكرم ( ص ) را در بر نمىگيرد .
5 - در حديث ثقلين به تعابير مختلف آمده است كه اگر مردم از ثقلين ، پيروى كنند هيچ گاه گمراه نخواهند شد . حاكم در يكى از احاديث خود كه آن را به شرط شيخين ، صحيح مىشمارد نقل كرده است : « من دو چيز را در ميان شما باقى گذاشتم ؛ اگر به آنها تمسّك ورزيد ، هرگز گمراه نخواهيد شد . » ابن حجر ، همين عبارت را در
هامش
( 1 ) . مسند ، ج 4 ، ص 367 .