آرى ، درست است كه اگر دشمن به بلاد مسلمين هجوم آورد ، بر همگان است كه براى دفاع از اساس اسلام به دفع تجاوز اقدام نمايند ، اما نه به خاطر دفاع از حكّام و سلاطين . « 1 »
حضرت على عليه السّلام در روايتى مىفرمايد :
« لا يخرج المسلم فى الجهاد مع من لا يؤمن على الحكم و لا ينفذ فى الفيء امر اللّه عزّ و جلّ ؛ « 2 »
مسلمان حق ندارد با كسى كه به حكم اسلام ايمان ندارد و در مورد غنائم ، امر خدا را اجرا نمىكند ، براى جهاد خارج شود . »
ماجراى زير مؤيد اين مطلب است :
« روزى عثمان ، بزرگان صحابه ، مثل : على عليه السّلام ، طلحه ، زبير ، سعيد بن زيد و سعد بن ابى وقاص را در مسجد رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله جمع كرد و در مورد فتح افريقا با آنان مشورت كرد . اكثريت رأى دادند كه مصلحت ايجاب مىكند كه افريقا به دست غرضورزان و هواپرستان و منحرفان نيفتد . » « 3 »
ائمه عليهم السّلام بدون شك ميل داشتند كه دامنهء نفوذ اسلام گسترش يابد و اسلام در سراسر گيتى منتشر شود ، اما آنطور كه نصوص تاريخى بيان مىكند ، راه و روشى را كه خلفا براى انجام آن در پيش گرفته بودند ، اشتباه و خطرناك مىدانستند .
به هر حال ، مطالبى كه گذشت ، براى القاى شك و ترديد در صحّت آنچه كه به امام حسن و امام حسين عليهما السّلام نسبت داده مىشود - كه در فتح گرگان و يا فتح
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 11 ، ص 22 ، نقل از : قرب الاسناد ، ص 150 ؛ فروع كافى ، ج 5 ، ص 21 ؛ تهذيب الاحكام ، ج 6 ، ص 125 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 11 ، ص 34 ، نقل از : علل الشرايع ، ص 159 و خصال صدوق ، ج 1 ، ص 163 .
( 3 ) . فتوح ابن اعثم ( فارسى ) ، ص 126 .