شده است « 1 » .
پس از اين ، در روزگار ابو جعفر منصور دوانيقى ، دومين خليفه عباسى به توسط عبد اللّه بن مقفع كه از فصحاى عرب بود ، و به زندقه منتسب بود ، كتاب كليله و دمنه را ، از پارسى به تازى برگردانيده است « 2 » . و در هنگام جهاندارى ابو الحسن ، نصر بن احمد سامانى يكى از فضلاى روزگارش به فرمان او كتاب كليله ابن مقفع را به پارسى ترجمه نمود و به دنبال آن ، به فرمان امير نصر سامانى رودكى ، سراينده نامى ، كتاب كليله را با طبع سرشار خود به نظم درآورد « 3 » . سپس در روزگار سلطان ابو مظفر بهرام شاه ، فرزند
هامش
( 1 ) - براى چگونگى پيدايش كتاب كليله و مقدمهء كه بوزرجمهر به نام برزويه طبيب بر آن كتاب نوشته ، به اصل كليله و دمنه كه مكررا به طبع رسيده مراجعه شود - م .
( 2 ) - ابو محمّد عبد اللّه بن مقفع ، اصلا از مردم مرو بوده و نام اصلىاش روزبه و نام پدرش دادبه بوده ، و پس از آنكه اسلام اختيار كرده ، به نام عبد اللّه خوانده شده وى ، در فنون ادبى مهارت زيادى داشت ، و در انشاء استادى به نام بوده ، و آثارى در ادب و منطق از خود به جاى گذارده و به ترجمه اصل آنها پرداخته ، از جمله ادب الصغير و الكبير و معروفترين اثر او كتاب كليله و دمنه است كه از اصل پهلوى به عربى برگردانيده است ، و اين ترجمه در روزگار ما به طبع رسيده و در روزگار مهدى عباسى ، عبد اللّه اهوازى اصل كليله را براى يحيى بن خالد ترجمه كرده و سهيل بن نوبخت اصل كليله را براى يحيى به نظم درآورده و هزار دينار صله گرفته ، ابن مقفع ، با همه كمالاتى كه داشت مردى ملحد و از زنادقه بوده و معتقد بود كه روح ابو مسلم خراسانى در وى حلول كرده ، و مذهبى به ، نام مبيضه اختراع كرده و بالاخره در سال 142 هجرى به جهاتى چند ، در گرمابه يا در آتش سوزانيده شد .
( 3 ) - ابو عبد اللّه جعفر بن محمّد معروف به رودكى كه در ناحيه رودك سمرقند متولد شده ، او را نخستين شاعر بزرگ پارسى سراى گفتهاند ، و علما و شعرا او را به عظمت ستوده او در انواع شعر ، يد طولا داشته و ابياتى حكيمانه از خود به جاى گذارده از آن جمله :زمانه پندى آزادهوار داد مرا * زمانه را چو نكو بنگرى همه پند است
به روز نيك كسان گفت غم مخور زنهار * بسا كسا كه به روز تو آرزومند استرودكى از آغاز به نابينايى مبتلا گرديد ، و در عين حال از هيچ خصيصهاى خود را محروم نمىديد ، شعر خوب مىگفت و رود خوب مىنواخت و گويا همين رودزنى ، او را رودكى