ليكن شيخ فرج اللّه مذكور ، در ايجاز المقال كه وى را از ايضاح نقل كرده ، به عنوان حسن ( مكبر ) نام برده ، و بدان تصريح كرده است . و ما هم به همين نام او را در اين باب آوردهايم .
علامه در كتاب ايضاح الاشتباه گويد « 1 » : ممكن است مترجم حاضر پدر شيخ فخر الدّين احمد بن حسين بن محمّد بن متويه اصفهانى است كه ، معروف به ابن متويه بوده و اين عالم ، صحيفه ادريسيه را از سريانى به عربى برگردانيده ، و در روزگار صدوق بلكه ، در عصر مفيد مىزيسته است .
متويه به رويه ، سيبويه ، و نفطويه ، و ديگر از اسماى فارسى است كه در آخر آن لفظ ويه الحاق مىشود ، و شرح اختلافى كه در اينباره است پيش از اين گفته شده ، و در آينده هم در بخش دوم در باب الف ، به مناسبت ترجمه شيخ فخر الدّين احمد مذكور ، بدان اشاره خواهد شد .
171 - شيخ حسن بن محمّد
محمّد بن جعفر مشهدى در مزار كبيرش گويد ، حديث كرد ما را حسن ابن محمّد از بعضى اعلام ، از سعد بن عبد اللّه اشعرى .
مؤلف گويد : گمان من آن است كه در سند مزبور اسامى چندى از قلم افتاده باشد .
زيرا درست نيست حسن بن محمّد با يك واسطه از سعد اشعرى روايت كرده باشد و محتمل است ، اين كلام بقيهاى از كلام صاحب انوار باشد كه پيش از اين ذكر آن آمده و يا از آثار صدوق رحمه اللّه مأخوذ داشته باشد .
و شيخ حسن بن سليمان شاگرد شهيد اوّل در كتاب احوال المحتضر بدين عبارت مىنويسد : و من كتاب المعراج تأليف الشيخ الصالح ، ابن
هامش
( 1 ) - عبارت علامه در ايضاح در نسخه مطبوع از اين كتاب وجود ندارد و ما عبارت معظم را از ايضاح بدين شرح نقل مىكنيم در باب حاء مىنويسد : الحسين بن متويه به فتح الميم و تشديد التاء و المنقطة فوقها نقطتين المضمومة و اسكان الواو و الياء المنقطة تحتها نقطتين ابن السندى بالسين المهملة و النون - م .