بهطورى كه نوشتيم پس از آنكه بر آمل چيره شد ازآنجا به جانب چالوس عزيمت كرد و صعلوك از فرصت استفاده كرده ، لشكرى را از رى به قصد تصرف آمل گسيل داشت . حسن اطروش كه از جريان اطلاع يافت عازم آمل شد و لشكريان او را منهزم ساخت .
و حسن بن على ، بزرگوارى نيكوسيرت و دادگر بود و مردم در دادگرى و نيكوكارى و خوشسيرتى و بر پاى داشتن حق چون او نديده بودند .
ابن مسكويه هم در تجارب الامم ، حسن بن على را نام برده و مىنويسد : او داعى زيدىهاست ، ابن اثير گويد او داعى زيدىها نبوده بلكه ، داعى زيدىها على بن قاسم است كه داماد حسن بوده است .
ابن اثير در ضمن وقايع سال 304 هجرى مىنويسد : در اين سال ناصر علوى صاحب طبرستان در ماه شعبان در سن 79 سالگى درگذشت و سرزمين طبرستان تا سال 316 هجرى كه حسن بن قاسم داعى زيدىها به قتل رسيد در اختيار ايشان بود .
مؤلف گويد : بعضى پنداشتهاند كه ابو محمّد ناصر به شهادت رسيده و ابو محمّد را به حسن بن قاسم داعى كه شهيد شده و داماد ناصر بوده ، اشتباه كردهاند و گاهى ممكن است . اين توهم را به نظريه ابن مسكويه كه ناصر را داعى خوانده است ، تقويت كرد ليكن به طورى كه پيش از اين نوشتيم داعى زيدى على بن قاسم بوده است نه ناصر .
و از بناكتى در شگفتم كه با آنكه در فن تاريخ و ديگر از فنون باخبر است بازهم در تاريخش مىنويسد : در روزگار المقتدر باللّه ناصر الحق حسن بن على در بلاد ديلم خروج كرد و كشته شد انتهى و من كشته شدن ناصر را جز در اين تاريخ در كتابهاى معتبر ديگر نديدهام .
ابن اثير ، در كامل در ضمن وقايع 316 مىنويسد : در اين سال حسن بن قاسم داعى به قتل رسيد و اسفار بن شيرويه ديلمى به اتفاق مرداويج بر طبرستان استيلا پيدا كردند و در آن هنگام حسن بن قاسم در رى بود و بر
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 410
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٤١٠