Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 215

Contributors:

P.215
در جميع افعال ساق أو قويتر از برگ وغرغرهء طبيخ همه اجزاى أو منقى دماغ ومفتح سده است وقدر شربت از آب أو تامنست درهم است كه با عسل وسركه وشكر بنوشند واز بيخ أو تا سه درهم ودر مطبوخات تا هفت مثقال ومضر مثانه ومصلحش انيسون ومضر معده مخرورين ومصلح ان سكنجبين است بيسكج در أصفهان سوسك نامند وبتركى ماسيوا چيچكى وآن چهار قسم مىباشد ونبات همه شبيه است بكشنيز يكى مايل به سفيدى وبا رطوبة لزجه وگلش زرد وساقش متوسط ودر سطبرى ودرازى وبيخش تلخ وكوچك وپر شعبه مانند خربق سياه ومنبش نزديك آبهاى جارى وقسم ديگر شبيه تبسم أول وگلش بنفش وبسيار تند است وقسم سيم نباتش بسيار كوچكتر وگلش زرد طلائى وبسيار بدبوى وقسم چهارم گلش سفيد است واقسام آن در سيم گرم وخشك وبا حدت ومحرق جلد وضماد تازه أو در اندك زماني موجب جراحت ودر اعضا وبا روغنها جهة جرب حيوان وانسان وتقشر حليه وبرص ناخن واقسام ثاليل وداء الثعلب ونطول مطبوخ أو جهة سعفه وبيخ خشك أو در عطسه آوردن قويتر از كندش وطلاى أو از خارج جهة درد دندان واز داخل جهة ريزانيدن آن وحمول أو جهة اخراج جنين ومشيمه واحتباس حيض نافع ودو مثقال أو كشنده وچون با مثل أو آرد گندم خمير كرده بر عضوى بگذارند نايب مناب داغ است كبابه دانه ايست قريب بحب بلسان وخوشبوى ومايل بسياهى ومغز أو سفيد ودرخت أو مانند درخت مورد واز هند خيزد وافلنجه نوعي صغير اوست وقوتش تا ده سال باقيست ودر دويم گرم وخشك وبغايت لطيف وملطف ومفتح قوى سدد احشاد كرده ومخرج سنگ وبول محتبس آن وجهة امراض جگر وسپرز ورياح وخفقان وصاف كردن آواز ورفع درد سر مزمن واسهال ومعده واحشا وخوشبو كردن دهان وامراض لثه وضماد أو با پيه حيوانات جهة تحليل أو رام وبا غاليه ها جهة خوشبوئى رايحهء بدن وتقوية آن نافع وطلا كردن خائيده أو بزنصليب بغايت ملذذ جماع است ومضر مثانه ومصلحش مصطكى وشربتش يك مثقال وبدلش قاقله ودارچينى است كبريت به فارسي كوكرد نامند وآن أصل حار مواليد وزيبق أصل بارد آن وچهار قسم مىباشد يكى سرخ شفاف ولامع وكبريت احمر نامند ويكى زرد ومايل بسبزى واو را مصطكا وى واصابعى نامند ويكى سفيد ومسمى بكوكرد فارسيت وقسم چهارم مايل بكبودى واو را كبريت اسود وكدر نامند وآنچه از طبيخ آب چشمهاى كرم واز خاك بعض أماكن بهم مىرسد مايل بسياهى مىباشد وبهترين أو احمر است ويا اصطلاح أهل كيميا إكسير مصنوع در تمايت سرخى ومسمى بكوكرد احمر است نه معدنى أو واقسام أو در آخر سيم گرم وخشك است وكرمى أو غالب است بر خشكى وقوتش تا سى سال باقيست ودر غايست دهنيت وتدبيرا وبطريقى كه محترق نكرد واز اسرار عظيمه ودر غايت اشكالست ومحلل وملطف ومسخن ومجفف وجالى وجاذب وشرب أو مقاوم جميع سموم وبازردهء تخم نيم برشت جهة سرفهء رطوبى وربو واخراج چرك وبلغم سينه وشش ورفع يرقان وزكام وونزله جهة جذام وجوششهاى سودا وى عجيب الأثر است وبا سركه ونطرون وعلك البطم جهة قلع آثار وحكه وجرب نو بهق وبرص ناخن ونقشر جلد وداء الحية وداء الثعلب وآكله وقروح رطبه وبا حناجهة قوبا وبا سركه وقيموليا جهة سعفه وبا جند جهة تحليل صلابات وبا حب الفار جهة امراض بارده ماديات ونيموزن أو كو كرد وصمغ عربى جهة سعفه وقروح سو قوبا مجرب وبا بورهء ارمنى وعسل وادويهء مناسبه جهة نقرس نافع ودز ورا وبر بدن قاطع عرق وسعوط أو جهة سكته وشقيقه مفيد وبخور أو حابس زكام ونزله ومسقط جنين است بسرعت وباعث گريزانيدن هوام وبخور وقطور أو رافع مري وثقل سامعه ومضر معده ومصلحش كثيرا وشير تازه وشربتش از دو دانگ تا يك مثقال وبدلش در أكثر افعال زرنيخ ومصعد أو جهة تكليس معادن ورفع چرك أو بيعديل وسفيد كردهء أو نايب مناب جوهر زرنيخ است وروغن كوكرد نبهجى كه ساختن أو در دستورات مذكور است جهة جميع دردهاى بارد وجرب وحكه وسعفه وقو با بيعديلست وعرق گوگرد بغايت مجفف وسريع النفوذ ومحرق ومفرح جلد وجالى ورافع رطوبات ومسخن ومحرق أخلاط وماليدن أو بر دندان رافع گوشت فاسد بن دندان وكثافات آنست وطريق عرق گرفتن در دستورات مذكور است لبد بكسر أول وجزم ثاني به فارسي جگر نامند وبهترين أو جگر أردك ومرغ پروارى وبعد از آن جگر بزغاله است كرم وتر وغليظ است ودير هضم وخونى كه از أو بهم رسد قبول عفونت بسرعت مىكند ومصلحش آبكامه وسركه وكباب أو با نمك وصمغ عربى جهة قرحهء امعا واسهال قوى الأثر وجگر بز بالخاصية محرك صرع مصروعين است وبتجربه رسيده وخواص جگر هر حيواني در أصل آن مرقوم است كباب اسم عربى گوشت بآتش برشته است واختلاف خواص آن بحسب اختلاف لحوم وبهترين أو گوشتهاى لطيف است كه در پختگى وبرشتگى جميع اجزاى أو يكنفر باشد وآن مولد خون متين ومسمن بدن ومسخن كرده ومحرك باه واشتها وموافق معدهء مرطوبين ومقوى اعضا ودير هضم وبعد از هضم مولد خون صالح وناسماق وكشنيز وادويهء حراه حابس اسهال مفرط رطوبى ومورث صداع ومصلحش سكنجبين است وخوردن آب بعد از كباب بغايت مضر است كبريت الدخان نوشادر است كيش مغر است كيست اسم فارسي حنظل است كبيج بطارخ است كبوه نوعي از يتوعانست كباب شامي اسم فارسي طبابيج است كسر كازرونى اسم شيرازي خرنوب شاميست كبك اسم فارسي قبح است