Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 213

Contributors:

P.213
قيقهر صمغيست شبيه بسند روس وبدبوى وبد طعم وبهندى رال وبه فارسي لعل معيرى وبه عربى شجره نامند وتميمى گويد اسم عبراني سند روس است وسيم گرم وخشك ومدر حيض ومخرج جنين ومنقى دماغ وبا ماء العسل جهة صرع واستقسا وربو وپنجروز متوالى اشاميدن أو با سكنجبين وبا آب جهة سپرز ورفع فربهى بدن وسنون أو جهة درد دندان از مجربات واكتحال أو جهة ضعف باصره ورفع آثار چشم ومرهم أو جهة جراحات مزمنه وتاصور مجرب وقدر شربتش ربع درهم است قيقاس سيسارونست قينا گياه خرفه است قيموليا طين قيمولياست قيرس اسم يوناني موم است قيطاقون نرمس است قيوند قاوند است قيروطى شامل موم روغن است أعم از اينكه ساوج باشد با مركب از ادويه حرف الكاف كافور صمغ درختيست واقسام مىباشد ورياحى آن سفيد مايل بسرخى وشبيه بمصطكى ومسمى باسم پادشاهيست رياح نام كه أول كافور را يافته بود وأين قسميست كه بظاهر درخت بروز مىكند وقبصورى أو بسيار سفيد وصفايح وصاف ودر جوف درخت يافت مىشود وكافور موتى از ريزهاى چوب حرف درخت از جوشانيدن أو بهم مىرسد أو تيره رنگ وناصاف است ودرخت كافور مخصوص بلاد سر اندسپ است ودر غايت بزرگى مىباشد به حدى كه بر صد سوار سايه كمتر مىباشد وهميشه سبز وچوب أو سفيد وسبك وبيشكوفه وپى ثمر است واز چوب أو جهة پادشاهان سرير ميسازند والخاصية هوام وپشه وقمل وكيك پيرامون أو نميكردد وگويند سبب كم يا بي أو انست كه از جهة گرمى هواي آنمكان پلنگ ومار هميشه مجاور آندرخت اند وآبى كه در حين قطع درخت از أو ميچكد مسمى بكاء الكافور است در غايت شدى رايحه وغليظ ومايل بسرخى ودر سيم گرم وخشك وجالى چرك بدن وظروف وجامه است ومگس نزديكى باو نمىكند ورافع درد استخوان ومفاصل وامراض بارده ومصدع ومصلحش روغن بنفشه است وكافور سيم سرد وخشك ومفرح وقاطع نزف الدم اعضا ورعاف واسهال حار وعرق ورافع تشنگى والتهاب جگر وقرحهء ريه وسل ودق وحرفة البول وجميع امراض حاره ومقوى حوس محرورين وترياق سموم حاره ومنوم صاحبان دماغ حار وبا مشك وعنبر مقوى روح حيواني مبرود المزاج وسعوط أو با آب گشنيز جهة رعاف وبا آب كاهو جهة رفع بيخوابى محرورين وبا روغن گل جهة أو رام حاره وسنون أو جهة دندان كرم زده وقلاع وذر ور أو جهة قروح خبيثه وساعيه وبا ادويهء مناسبه جهة زخمهاى حاره وجراحت تازه وقطع أو وتسكين درد مجرب واكتحال أو جهة رمد وطلاى أو جهة دردسر صفراوى وشدت حرارت روح دماغى وضماد أو بريا قوخ وپيشانى جهة رعاف مجرب ومضر باه ومولد سنگ بمثانه واكثار أو قاطع غسل واشتها ومورث سفيدى موى ومصلحش عنبر ومشك وادويهء حارهء خوشبو وبسيار بوئيدن أو مورث بيخوابى ومصلحش روغن سوس وگل وأمثال آن وقدر شربتش تا يكدانكست ودو مثقال أو قاطع باه ومفسد معده وگويند اينقدر قاتل است وبدلش دو وزن أو طباشير ويكوزند أو صندل سفيد است وكافور مصنوع كه از موم قدر دو درهم وحجر الرخام ده درهم وروغن بنفشه نيمدرهم وقدري كافور ترتيب ميدهند فرق أو با كافور اصلى ثقل وچسبندگى مصنوع است وبوى اصلى غير مصنوع شبيه ببوى پوست ليمو وترنج است كاشم اسم فارسيست وبيونانى ليف طيون ودر ديلم ريزهء كوهى نامند منبتش كوههاى بلند جنگل دار است ساقش باريك شبيه بساق شبت وپركره وبرگش مانند برگ إكليل الملك واز آن نرم تر وخوشبوى وبرگ ما عالي ساق باريكتر وپر شكاف تر وآخر ساق چتر دار وثمرش سياه واز بأديان باليده تر وتند طعم وبا عطريت وبيخش شبيه به بيخ انجدان وخوشبوى ومستعمل تخم وبيخ اوست وقوتش تا سه سال باقيست ودر سيم گرم وخشك ومفتح سدد ومحلل رياح ومنفخ خلط خام وتقوى معده ومسهل اقسام كرم معده وامعأ ومدر بول وحيض وترياق سموم وهاضم ورافع استسقا ورطوبت معده ودردهاى بارده ومخرج جنين وأهل روم بجاى فلفل داخل أطعمه ميكنند وبسيار ملطف لحوم است وجهة عسر بول واحتباس حيض وسنگ مثانه وخون منجمد در معده ومثانه وسرفه وربو وعسر نفس وتحريك اشتها واعانت بر حمل وطلاى أو جهة عرق النسا وفالج وساير امراض بارده نافع ومضررت ومصلح آن كثيرا ومضر مثانه ومصلح آن رازيانه وقدر شربتش دو درهم وبدلش زيره وتخم كرفس جبلى وتخم زردك است كادى اسم هندى است وبه عربى كدر نامند ودر حوالي عمان ويمن كثير الوجود شبيه بدرخت خرما وبرگش صلب وقوى ونرم وطويل وسر بركها تند وثمرش مانند غلافى ودر غلافى چهار عدد دانه شبيه بدانه خرنوب وشكوفه أو مانند شكوفه خرما وبغايت خوشبو واو را كبوره نامند وبعد از شكفتن درد روغنها پرورش ميدهند ومسمى بدهن الكادى وجهة درد كمر ومفاصل ورياح وجذام نافعست وكادى در آخر دويم گرم وخشك ونزد بعضي معتدل ومقوى بدن وحواس وبا تفريح ورافع خفقان واعيا وماشراو بثور جگر ومسكن دردهاى صعب وشربت ان كه چوب آن را كوبيده بجوشانند وآن را با شكر بقوام آورند جهة آبله وحصبه بهترين ادويه است وأهل هند را اعتقاد انكه چون شربت كدر را بنوشند زيادة بر نه عدد آبله بر نمى آيد