Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 217

Contributors:

P.217
جوزار قم است لجور اسم هندى زربناه است كجم وكجب حضرست كچلا اسم هندى اداراقيست كجلن اسم هندى بوره ارمنى است كجرى اسم هندى خراطين است كجول اسم هندى سلحفاة استن كچپ كن اسم تركى انجره است كچوله اسم فارسي ادارافيست كنچ اسم فارسي حبص است كجى اسم تركى مغر است كچه ما هي اسم ديلمى دلفين است كحل اسم سرمه است دهر چه مانند سرمه در چشم كشند كحل أصفهاني وسليمانى وكحل حلا اثمه است كحل السودان تشميز جست كحل فارسي وكچل كرمانى اتزروتست كحل وكخيله اسم أنواع ابوخلساست ولسان الثور وخوص ولبسانرا نيز نامند كحل خولان حضض است كدو اسم فارسي قرع است كدهرا اسم هندى حمار است كرفس اقسام مىباشد قسم جبلى صخرى وفطر اساليون است ومذكور شد وجبلى غير صخريرا تخمش وشبيه بزيره است وبيخش باريكتر از بستاني است وقسم بنطى را كرفس شتوي ومشرقى وكرفس عظيم نامند ساقش مجوف ودراز ونرم ومايل بسرخى وبرگش عريض وچتر أو مثل شبت وتخمش قريب بشكل قرطم كه تخم كافته باشد وسياه ومصمت وبا عطريت وبفطر اساليون شبيه تر زساير اقسام وتند وبيخش سفيد وبزرگ وخوش طعم ودر خواص ضعيفتر از بستاني است وكرفس بريرا برگ عريض تر مىباشد وهر چه قريب بزمين است منحنى بطرف بيرون وبا اندك رطوبت چسبنده وتندى اندكى وخوشبو ومايل بزردى وساقش باصلابت وتخمش مستدير وشبيه بتخم كلم وسياه وتند وچتر أو مانند چتر نبطي ودر سنگلاخها وپشتها ميرويد ودر افعال قريب بفطر اساليونست ومدر عرق وجهة عرق النسا ونهج نافع وحمول ودر اسقاط جنين مؤثر است وكرفس اجامى وكرفس هائى ونهرى در ميان آب وكنار أو ميرويد ودر قوة ضعيفتر از ساير اقسام است أو تيره رنگ وسدد با عطريت ودر مقدار قريب با بنسيونست وبيخش بزرگ وسياه وقويترين اجزاى اوست وبعد از آن تخم أو در أول دويم گرم وخشك وجز نيست مفتح سدهء جگر وسپرز ومدر بول وحيض ومنقى كرده ومثانه واز فوة ادرار مخرج چنين ومحلل رياح ونفخ ومبهى ومحرك باه واشتها وقى ورافع جده ادويه ومعادن عمل ادويهء مسهله ورافع سحج وجهة ربو وضيق وفواق وبرودت احشا ودرد پهلو ووركين وحصبهء ولرز بلغمى وعرق النسا وتشنگى بلغمى ومغص وگداختن سنگ مثانه مفيد وآب أو را كه با آبب أنار وشكر بجوشانند جهة سموم مشروبه نافع وخوردن كرفس قبل از گزيدن عقرب وهوام وبه دستور بعد از آن سبب سرعت تأثير سميت آن ميكردد ورافع ضرر خوردن مردا سنگ وأمثال آنست وضماد أو محلل أو رام وبا آرد جو جهة ورم چشم وطلاى عصارهء آن را تا يك هفته با روغن گل وسركه جهة جرب وحكه مجرب دانسته‌اند وبه دستور با كوكرد وبورهء سرخ بغايت نافع وبا نوشادر وعسل جهة ثاليل ورفع آثار نافع وبيخ وبرگ أو كه با عسل پرورده باشند مقوى معده ومسكن غثيانست وپروردهء بسركه مقوى محرورين ومقوى معدهء واحشا ومفتح سدد ومحرك اشتهاست ومضر حوامل ومرضعه بجهة تحريك باه ايشان ومحرك صرع مصروعين ومفسد شير وباعث صرع مولود وخفت عقل أو ميخر وتازهء أو نفاخ ومصلحش انيسون وقدر شربت از بيخش در مطبوخات پنج درهم واز عصارهء أو تا پانزده درم واز جرم أو تا سه درهم است وتخم كرفس بستاني در تقيح قويتر از ساير اجزا وجاذب فضول بمعده ورحم وهاضم غذا ودر ساير منافع مانند بيخ أو ومضر ريه ومصلحش حاما وگويند تخم كاسنى است ومورث سحج ومصلح آن كثيرا وقدر شربتش يك درهم وبدلش نانخواه وزيره است وچون در هر رطلى از آب انگور ويك مثقال تخم كرفس بستاني با فطر ساليون كوبيده اضافه كنند وبه دستور در هر رطلى از شراب نيم مثقال مخلوط كرده بعد از سه ماه استعمال نمايند جهة تقوية معده وتحريك اشتها وعسر بول نافعست وچون نيم مثقال أو را با نيم مثقال نانخواه ويك مثقال شكر تناول كنند جهة تقوية معده ورفع رياح مجربست كرم به فارسي تك ورتو وما ونامند بستاني وبرى مىباشد وبرى را انگور أو سياه وريزه وبا عفوصت وشراب أو قابض وسياه مىباشد وبرى بي ثمر را در تنكابن ديو رز گويند وشاخ تازه اقسام رز را الف الكرم وعسالج نامند در آخر دويم سرد وخشك وبهتر اجزاء اوست وبعد از آن برگ وعصارهء أو مقوى معده حار ومانع قى وقاطع قى الدم وحافظ جنين از اسقاط ورافع خمار وتقلب نفس ومدر بول وجهة قرحهء أمعاء واسهال صفرا وى نافع است خواه بنوشند وخواه حفته كنند وشربت أو كه آب أو را بافتد بقوام آورند جهة تحريك اشتها ورفع صفرا وخمار واخلاط رفيقه معده وخفقان صفراوى وغثيان واسهال نافع وگاهست كه به سبب قوة جاليه باعث اطلاق شود وآشاميدن عسالج مانع صعود بخار بدماغ ومضعف باه است ومضر سرفه ومصلح أو عسل وضماد برگ وعسالح أو جهة درد سرو ابتداى ورم حار معده وساير اعضا والتهاب أو رام خصوصا با آرد جو وجهة اسهال بارامك بغايت مفيد است وصمغ وآب منجمد رز بسيار جالى ويا بس است وآشاميدن أو با شراب مخرج سنگ مثانه ورافع سپرز وضماد أو جهة قوة وجرب متقرح وغير متقرح مفيد ودوام ماليدن أو با روغن زيتون سترنده ء موى است وآب چوب رز كه در حين سوختن تراوش كند رفع ثاليل وسترندهء موى وخاكستر چوب أو ونشارهء آن با سركه رافع بواسير وبا روغن گل سرخ وسركه وسداب جهة ورم سپرز وبا پيه كهنه وروغن زيتون وعسل جهة شكاف عضل وسستى مفاصل وتعقد عصب وبا بوره ارمنى جهة بردن گوشت زياد زخمها وبا سركه جهة گزيدن هوام وسگ