چند تن از عالمانى كه با اين نام ناميده مى شوند در قزويني 2 / 97 - 104 ياد شده اند .
شايد مؤلف ما إبراهيم بن أحمد بن عبد الله بن يزيد الرازي أبو إسحاق القاضي ساكن قزوين
مى باشد كه وى را به عنوان فقيهى بر مذهب كوفيان [ يعنى حنفي ] توصيف كرده اند ( م
بعد از 340 ) ( قزويني 2 / 101 - 102 ; نك : تاريخ بغداد 6 / 10 ) . بنابر يكى از اسانيدى
كه ابن طاووس ( در سعد 70 ) آورده ، مؤلف از علي بن سهل روايت مى كرده ، كسى كه
احتمالا همان أبو الحسن علي بن سهل بن المغيرة البزار البغدادي ( م 270 يا 271 )
مى باشد ( تهذيب 7 / 329 - 330 ) . أو همچنين از محمد بن أبي يعقوب الجوال
الدينوري روايت مى كرده كه أو در حمص از جعفر بن نصر ( ناشناخته ) وأو از عبد الرزاق
از معمر روايت كرده است ( سعد ص 112 ) .
اين تفسير كه ابن طاووس آن را تأليف يك جلدي توصيف مى كند ( سعد
ص 112 ) در جاى ديگرى ثبت نشده است . ابن طاووس از اين كتاب تفسير آية
67 / مائده وآية 9 / كهف را نقل مى كند . تفسير آية 9 / كهف از كراسه چهارم برگ 2 -
ر ، اخذ شده است . تفسير آية 67 / مائده از امام باقر [ ع ] به توسط زياد بن منذر
( أبو الجارود ) مى باشد ; بنابراين ، اين نقل مى تواند جزو تفسير أبو الجارود بوده باشد . اين
مواد در تفسير قمى نيامده اما روايت مشابهى ( نيز از أبو الجارود از امام باقر [ ع ] ) از كلينى
نقل شده است ( نك : البرهان 1 / 480 ) . تفسير آية 9 / كهف دربارهء ملاقاة معجزه گونه
اما على [ ع ] با أصحاب كهف واقرار آنها به وصايت امام على [ ع ] ، در منابع امامي نيز با
اندكى اختلاف روايت شده است ( نك : البرهان 2 / 457 - 458 ) . بنابراين روشن است
كه مؤلف ما ، گر چه ابن طاووس ( سعد 113 ) أو را سنى توصيف كرده ، در واقع علايق
شديد شيعي داشته ومتمايل به امام على [ ع ] بوده است .
566 . + تفسير / أبو الحسن علي بن عيسى بن علي النحوي الرماني الوراق ( م 384 )
ذريعة 4 / 275 ش 1272
سعد السعود 21 - 22 ، 250 - 252
نقلهايى از اين تفسير در تبيان طوسي آمده است . نسخه ء ابن طاووس تنها از ميانه ء سوره
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 540
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٥٤٠