است كه ياقوت آن را با فضائل علي بن أبي طالب ذكر مى كند ( ياقوت ، الأدباء 17 / 80 -
81 واز أو Rosenthal و Gilliot ) . از آنچه ما درباره كساني كه كتاب " عيون أخبار
بني هاشم " و " فضائل العباس " به آنها تقديم شده يا به نام آنها تأليف شده مى دانيم چنين
بدست مى آيد كه اين دو نام يك كتاب مى باشد . همانطور كه گفته شده " عيون " براي
وزير علي بن عيسى نوشته شده ، بر طبق گفته Gilliot كتاب فضائل العباس را نيز دستگاه
خلافت درخواست كرده است .
مسأله ديگرى كه در گفته ياقوت مطرح شده اين كه تأليفات مختلف طبري در
باره فضائل ناتمام مانده است . زيرا ابن طاووس اشاره به ناتمام بودن حديث الولاية
و " عيون " نمى كند ( همانگونه كه Rosenthal در كتاب Tabari ص 93 حدس زده محتمل
است كه طبري بر آن بوده تا تأليفات مختلف فضائل را راجع به اشخاص يا گروهها در
يك كتاب جمع آورى كند واين كه ياقوت از ناتمام بودن فضائل سخن گفته به همين
معناست كه آنها را در يك كتاب فرآهم نياورده است . تأليف ديگر مربوط به فضائل
على [ ع ] كه ابن طاووس به طبري منسوب داشته كتاب مناقب أهل بيت [ ع ] مى باشد ( نك : به
همين فهرست ذيل همين عنوان ) .
خلاصه اين كه طبري چندين كتاب دربارهء فضائل صحابه ء مختلف نوشته وبر آن
بوده تا آنها را در يك مجلد فضائل گردآورى كند . اين تأليفات مشتمل است بر : فضائل
على [ ع ] ، حديث ( يا : كتاب ) الولاية ( نيز معروف به حديث غدير خم والرد على
الحرقوصية ) ، فضائل العباس ( كه محتملا با عنوان عيون أخبار بني هاشم يكى باشد )
وشايد هم مناقب أهل البيت . ظاهرا حديث الولاية تأليف مستقلى بوده اما محتمل است كه
طبري در ذهنش بود تا آن را در " فضائل على " بگنجاند بطورى كه تأليف عمومى ترى
بنام فضائل باشد . ظاهرا جريان اين كتابها محدود به دواير شيعي بوده وحتى در آنجا هم
چندان شناخته شده نبوده وعمدتا بخاطر ابن طاووس است كه ما از آن چيزى مى دانيم .
172 . * * كتاب الحلال الحرام / أبو إسحاق إبراهيم بن محمد بن سعيد الثقفي ( م
283 ) ؟
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 290
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٢٩٠