بدين نام هم معروف بودند ] زيرا أحمد بن حنبل از نژاد حرقوص بن زهير الخارجي بوده
است . برخى مى گويند طبري اين عنوان را آورده زيرا بربهارى حنبلي [ م 329 ; نك :
دائرة المعارف چ 2 مقاله " بربهارى " ( از : Laoust . H ) ] حديث غدير را مورد خدشه قرار
داده بود " . در اقبال ( ص 663 / 453 ) ابن طاووس مى گويد : " [ در ميان دلائلى كه رسول
خدا [ ص ] حضرت على [ ع ] را به عنوان امام نصب كرد : يكى ] روايت محمد بن جرير
الطبري صاحب التاريخ الكبير در كتابي با عنوان " الرد على الحرقوفيه " است ; وى در اين
تأليف روايت غدير را كه مربوط به نصب امام على [ ع ] به عنوان ولى از طرف پيامبر [ ص ]
[ وتأييد ] مقام شامخ أو است از هفتاد وپنج طريق روايت كرده است " . أو اين تأليف ( كه
درباره آن ابن طاووس مى گويد كه فعلا نسخهاى از آن در دست ندارد [ اقبال
663 / 453 ] ) را چنين توصيف مى كند ( اقبال 669 / 457 ) كه مشتمل بر يك مجلد
است . ابن كثير ( 11 / 147 ) شايد به نسخه ديگرى اشاره كرده آنجا كه مى گويد أو كتاب
طبري مؤرخ را ديده كه مشتمل بر دو مجلد بزرگ درباره حديث غدير بوده است ( وقد
رأيت له كتابا جمع فيه أحاديث غدير خم في مجلدين ضخمين ) . اين كه كتاب ( حديث )
الولاية والرد على الحرقوصية يك تأليف باشند در سخن نعمت الله جزائري نيز مورد
تأييد قرار گرفته است . أو مى گويد محمد بن جرير طبري صاحب تاريخ از هفتاد وپنج
طريق روايت كرده ; أو كتابي مستقل در اين باره نوشته وآن را الرد على الحرقوصية ناميده
وخاطرنشان كرده كه اين را در رد بر حرقوصيه ( للرد على الحرقوصيه ) تأليف كرده يعنى
حنابله [ آنها بدين عنوان ناميده شده اند زيرا ] أحمد بن حنبل نواده حرقوص بن زهير بوده
است ( جزائري ، أنوار 1 / 128 ) ; در حقيقت گر چه " حرقوص " نامى در ميان أجداد
أحمد بن حنبل بوده ( نك : ارجاعاتى كه Gilliot در ص 86 ش 86 داده ) اما اين حرقوص
غير از حرقوص بن زهير خارجي است . روزنتال و Gilliot اين را كه حرقوص ( مگس يا
پشه ) به عنوان تمسخر باشد مطرح كرده اند وروزنتال حدس مى زند كه آن را به ناقد طبري
أبو بكر بن أبي داود سجستاني ( يعنى عبد الله بن سليمان بن الأشعث ) ( م 18 ذي حجة
316 ; مق : تاريخ بغداد 9 / 464 - 468 ) اطلاق كرده اند .
أصل حرقوصيه هر چه باشد دو نكته را مى توان اثبات كرد : الف : ابن طاووس (
و
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 288
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٢٨٨