مؤرخ است كه گفته شده در زمان وفاتش به سال 207 ، ششصد صندوق ( قمطر ) كتاب
داشته كه هر يك از آنها را دو نفر حمل مى كرده اند . 15 كتابخانه ء ابن حنبل نزديك به
دوازده ونيم بار شتر بوده است . 16 وكتابخانه ء معاصر وى يحيى بن معين ( م 233 ) ،
مشتمل بر يكصد وچهارده ( يا صد وسى ) صندوق وچهار بلوني ( الحباب ) بزرگ بوده
است . 17 تعداد كتابهاى كتابخانه ء أبو الفضل ابن العميد ( م 360 ) به شهادت كتابدار أو
مسكويه 18 بيش از يكصد بار شتر بوده است . كتابخانه ء فرزند معز الدولة در بصره مشتمل
بر حدود پانزده هزار جلد بود به علاوة تعداد زيادى جزوه وتأليفات فاقد جلد . 19 گفته
مى شود كه " القاضي الفاضل عبد الرحيم البيسانى " ( م 596 ) وزير صلاح الدين ، هفتاد
هزار جلد كتاب در موضوعات مختلف گردآورى كرد . 20 همچنين گزارش شده ( با اندكى
مبالغه ) كه برادر قاضى مذكور دويست هزار عنوان را كه هر عنوان داراى چندين نسخه
بوده ، فرآهم آورد . 21 ابن قفطى ( م 646 ) يكى از گرد آورندگان پروپاقرض كتاب بوده
كه گفته شده ( با اندكى مبالغه ) وى بزرگترين گردآورنده كتاب بوده آن گونه كه در هيچ
زماني نظير نداشته است . علت نيز اين بوده كه أو به نقاط دور دست مسافرت مى كرد
وحاضر بود تا مبالغ زيادى را در اين كار صرف كند . توانائى أو بر اين كار ناشى از آن
هامش
15 . ابن نديم صص 111 ; Grohmann ص 439 ; مق : الذهبي ، ميزان الاعتدال تحقيق : البجاوى ،
قاهره 1382 ج 3 ص 665 . نيز نك :
anic commentary and , qur : I . vol , studies in Arabic Litrary papyri , Abbot . N , 1967 , Chicago , Tradition
anic Commentary and ' Qur : II . vol , during the Early Litrary Papyri
' Stationery ' Islamic Wiraqah , Muhammad Faris Jamil ; 51 . p
. 171 . p , 1984 , University of Chicago , D dissertation . Ph . Middle Ages
16 . Abbott ، ج 2 ص 51 ; براي اندازه بار شتر نك :
The Camel and the , Bulliet . W . R
" size of , Loads "
under , index , 1975 , . Mass , Cambridge , Wheel
( من براي اين ارجاع از پروفسور Stewart . Frank H متشكرم ) .
17 . تاريخ بغداد 14 / 183 ; ابن خلكان 4 / 140 ; Abbott ج 2 ص 51 .
; 174 . p , 1937 , London , The Renaissance of Islam , Mez
218 . p , pinto
18 . ( به نقل از تجارب الأمم مسكويه )
19 . Grohmann ص 438 .
20 . صفدى ، ج 18 ، ص 341 .
21 . همان ، ج 18 ، ص 336 .