مى شود داراى دويست هزار وحتى ششصد ويك هزار جلد كتاب بوده است . 10
كتابخانه معروف ديگر قرون ميانه ، كتابخانه الحكم دوم ( م 366 ) درقرطبه بوده كه
گفته مى شود داراى چهار صد هزار جلد كتاب بوده است . 11 گفته مى شود دارالعلمى كه به
توسط سابور ( شاپور ) ابن اردشير ( م 416 ) ( وزير بهاء الدولة بويهى ) در كرخ تأسيس شد ،
داراى بيش از ده هزار ( وبنا به گفته ء ديگران صد تا صد وچهل هزار ) جلد كتاب بوده
است كه از جمله مشتمل بر يكصد نسخه نفيس قرآن به خط بنو مقله معروف بوده است .
اين كتابخانه در دوره ء ورود طغرل بيك در بغداد در سال 451 ، به آتش سوخت . 12
ياقوت معاصر مسنتر ابن طاووس مى گويد : وقتي وى مرو را در سال 616 ترك كرد ده
كتابخانه ء وقفى در شهر وجود داشت كه يكى از آنها با نام " عزيزيه " داراى دوازه هزار
جلد كتاب بوده است . 13 به علاوة إشارات ديگرى به كتابخانه ها وجود دارد كه در
مساجد مى بوده است . 14
در ميان اشخاصى كه كتاب گردآورى مى كرده اند ، يك مثال معروف ، واقدى
هامش
. نسبت به كتابخانه ء فاطميان بوده است .
. [ محتمل است كه انگيزههاى مذهبي نيز در اين تقدم تأخر مؤثر بوده است . م ]
10 . Grohmann ص 434 .
11 . همان ص 436 .
12 . ابن أثير ، الكامل ج 10 صص 7 - 8 ( ذيل سال 451 ) . اين تاريخ را Eche ( صص 116 -
117 ) پذيرفته وتاريخ 447 را كه ياقوت آورده رد مى كند ( نك : البلدان ج 1 ص 531 ) . مق :
Grohmann ص 438 ; pinto صص 224 و 225 ; عواد ، خزائن ص 144 - 145 ;
55 . p , 1986 , Leiden , Humanism in the Renaissance of lslam , Kraemer . L . J
وارجاعاتى كه در آنجا آمده است .
13 . ياقوت ، البلدان ج 5 ص 114 ; نقل شده در :
lslamic Abdul
The , " Growth and Development of lslamic Libraries " , Latif Ibn Dohaish
289 . pp , 1989 , 66 , Der lslam = 219 . at p , 229 - 217 . pp , 1987 , 3 / 31 , Islamic quartrterly
. 291 . at p , 302 -
14 . بطور كلى نك : دائرة المعارف چ 2 [ ج 5 ص 1125 ] مقاله " مدرسه " از
[ Makdisi . G ] - pedersen . J
و an : Mosque Libraries , Muhammad Makki Sibai
1987 , Uork
London and New , Historical Study