رسيد ، گفت : « از ياريام دست كشيدى و در انتظار ماندي . » او دستش را بر سينهاش نهاد و گفت : « اين دردى است آشكار . » سپس از على عذر خواست و او پذيرفت . على خواست كه او را بر حكومت بصره بگمارد ؛ اما وى نپذيرفت و گفت : « يكى از خاندان خودت را براى اين كار انتخاب كن كه مردم نيز به او اعتماد داشته باشند . من نيز به وى مشاوره خواهم داد . » سپس بر ابنعباس اتفاق نظر يافتند . نيز زياد [ بن عبيد ] را دبير خراج و بيتالمال نمود و به ابنعباس دستور داد كه از او سخن بشنود و اطاعت كند . زياد در زمره كسانى بود كه بيطرفى پيشه كرده بودند . ( الكامل ، 3 / 256 )
ابوبكرة بن عبيد ، برادر زياد بن عبيد بود و مادرشان سميه ، زنى ايرانى بود كه خسرو به حارث بن كلده داده بود ، هنگامى كه حارث بيمارى عفونى او را درمان نموده بود . حارث نيز او را به همسرى غلامش عبيد درآورد . آن دو ، زبان فارسى را به خوبى از مادرشان فراگرفته بودند و زياد در همكارى با ايرانيان در بصره و فارس توفيق داشت و حاكمى موفق به شمار ميرفت . برادرش ابوبكره نيز چنين بود . سبب اين نامگذارى نيز آن است كه وقتى رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) طائف را محاصره نمود ، اعلان كرد كه هر يك از بردگان كه نزد وى رود و اسلام بياورد ، آزاد ميگردد . او از ديوار طائف با ريسمان و قرقره ( = بكره ) پايين آمد و از اين رو ، به آن كنيه خوانده شد . سپس اسلام آورد و رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) آزادش نمود .
3 . شيخ مفيد گويد : هنگامى كه علي ( عليه السلام ) بر بصريان پيروز شد ، پس از سپاس و ستايش خداوند ، فرمود : « اما بعد ؛ خدا داراى رحمت گسترده و آمرزش هميشگى و عفو فراوان و كيفر دردناك است . مقرر نموده كه رحمت و آمرزش و عفوش براى آفريدگان طاعتپيشهاش باشد و هدايتيافتگان از همين رحمت او هدايت مييابند . نيز مقرر فرموده كه كيفر و قهر و سختگيرياش از آنِ آفريدگان معصيتكارش باشد . پس از هدايت و نشانههاى روشن ، گمراهان به گمراهى نگرايند . اى بصريان ! به چه گمان هستيد شما كه بيعت مرا شكستيد و دشمنم را بر ضد من يارى نموديد ؟ » مردى برخاست و گفت : « به گمان خير هستيم . ميبينيم كه تو پيروز گشته و قدرت يافتهاي . اگر كيفر دهي ، به سزاى جرمى
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 351
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٣٥١