- قرة بن نوفل اشجعي ، سالارِ نُخَيله ، فرمانده پيادگان قيس غيلان از كوفيان .
- هاشم بن عتبة بن ابيوقاص مرقال ، فرمانده سواران قريش و كنانه .
- هاشم بن هاشم ، فرمانده پيادگان قريش و كنانه .
- جارية بن قدامه سعدي ، فرمانده سواران پيوسته به وى از تميم بصره .
- اعين بن ضبيعه ، فرمانده پيادگان پيوسته به وى از تميم بصره .
آن سپاه شامل شانزده هزار تن بود كه سواران سرشناس و پيادگان نامآور را در دل خود داشت . ( الجمل ، مفيد ، 171 )
البته گزارشى كه اين تعداد را دوازدههزار تن ميداند ، پذيرفتنيتر است .
ذهبى گويد : سعيد بن جبير گفته است : در ماجراى جمل ، هشتصد تن از انصار و چهارصد تن از حاضران بيعت رضوان ، با على همراه بودند . سدى گزارش نموده كه روز جمل همراه علي ، صدوسى رزمنده بدر و هفتصد تن از اصحاب پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) بودند و در آن معركه سى هزار تن كشته شدند و جنگى بيش از آن كشته نگرفت .
پرچم طلحه و زبير را عبدالله بن حكيم بن حزام در دست داشت . سوارهنظام را طلحه فرماندهى ميكرد و فرمانده پيادهنظام عبدالله بن زبير بود . فرمانده جناح راست ، عبدالله بن عامر بن كريز بود و فرمانده جناح چپ ، مروان بن حكم . نبرد در روز جمعه ، بيرون از بصره در مكان قصر عبيدالله بن زياد برپا گشت . ( التاريخ ، 3 / 484 )
پيشتر گفتيم كه نبرد روز پنجشنبه نيمه جمادى الآخره آغاز گشت . عايشه بهتنهايى فرماندهى آن لشكر انبوه را از فراز كجاوه خود بر شتر ، بر عهده داشت و به فرماندهانى كه پيرامون شترش بودند ، فرمانها را صادر ميكرد يا گروهى از رزمآوران در اين سو يا آن سو را خطاب مينمود و آنان را به دلاورى برميانگيخت و برايشان بهشت را ضمانت مينمود ! شگفتا از پيروان وى كه رانندگى اتومبيل را براى زنان حرام ميدانند و مادرشان آن لشكر انبوه را فرماندهى ميكرد ! افزون بر اين ، گزارش شده كه طلحه روز جمعه يعنى دومين روز
نبرد جمل ( فارسى ) — صفحة 293
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٢٩٣