مسلمانان از يكديگر مىپرسيدند ، چه شده كه رسول اللّه ما را در اين هواى گرم و تابستانى و قبل از برداشت محصول به جنگ اعزام مىدارد ؟ چرا در اين جنگ بر خلاف معمول جهت و هدف خود را مشخص مىكند ؟ آيا افشاى برنامه جنگ در اين شرايط به صلاح است ؟ رسول اللّه همواره سعى داشت هدف خود را تا حدى مخفى نگه دارد تا از آمادگى دشمن بكاهد ، حال چه شده كه به اين روش عمل مىكند ؟
اما مسلمانان از حكمت و تدبير رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم غافل بودند ، حضرت مىخواستند سپاه خود را براى جنگى نابرابر و سفرى طولانى مهيا سازند و چارهاى جز اين نبود ، زيرا روميان نيرو و تجهيزات خود را براى جنگ با مسلمانان فراهم كرده بودند و عدهء آنها به مراتب بيشتر از مسلمانان بود و چنانچه مسلمانان به موقع اقدام به مقابله نمىكردند بر جسارت دشمن افزوده و كار از اين مشكلتر مىشد .
مبارزه با هواى نفس
آرى ، بايد پذيرفت كه مسلمانان در اين شرايط سخت زندگى و بحران اقتصادى در آزمايش سختى قرار گرفتهاند و از اين امتحان الهى تنها كسانى سربلند و موفق خارج خواهند شد كه داراى ايمانى سرشار و عزمى راسخ باشند و براى خشنودى خداوند هر سختى و محنتى را به جان بخرند ، و اينجاست كه هركس به اقتضاى ايمان و يقين خود به استقبال جنگ مىرود و به شرايط سخت و ناگوار آن توجهى ندارد .
اكنون كه محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم حكم بسيج عمومى را صادر كرده ، جان و مال مسلمين در اختيار او قرار مىگيرد و سزاوار است كه مردم مدينه امر رسول اللّه را به جان خريدار باشند ، زيرا هرچه مسلمانان در اين راه متحمل سختى و مشقت شوند و هر قدمى كه در اين مسير بردارند و هر قدر از ناحيه دشمن مورد صدمه و آزار و اذيت قرار گيرند ، در نامه اعمال آنها به عنوان عملى صالح ثبت خواهد شد و هرآنچه در اين راه انفاق كنند ، خداوند پاداشى بهتر از آنچه كردهاند ، به ايشان عطا خواهد كرد .
در مقابل انبوه مسلمانان از خودگذشته ، گروهى وجود دارند كه هنوز دلهايشان به نور ايمان منور نگشته ، ايشان بين شك و يقين و كفر و ايمان مردد و سرگردانند و