خراسان رفتند و در حوالى نسا منزل كردند . تركمانان خراسان هم خدمت ايشان نمودند و بدان پيوستند . پس از آن سلطان مسعود بن محمود بن سبكتكين در نخستين آدينهء ربيع الاول سال چهارصد و بيست و هشت سپهسالار خويش روانه كرد ، كه او را شكست دادند . اين جنگ دندانقان ، و جنگى بود كه شاهى و سلطنت را به سلجوقيان ، و در اين جنگ به جغرى بك نامش داود ، « 1 » رساند . اين جنگ در دندانقان و در روز پنجشنبه ، هشتم رمضان سال چهارصد و سى و يك رخ داد .
سلطان معظّم ركن الدين ابو طالب طغرل بن ميكاييل بن سلجوق نيز در هشتم رمضان سال چهارصد و پنجاه و پنج درگذشت ، و زادورودى برجاى نگذاشت . به هنگام مرگ او برادرزادهاش ، سلطان معظّم عضد الدوله الب ارسلان ، ولىعهدش بود . الب ارسلان هم در روز شنبه ، پايان ربيع الاول سال چهارصد و شصت و پنج در بيرون سمرقند به قتل آمد . « 2 » پس از او فرزندش ، سلطان معظّم جلال الدوله ملكشاه ، شاهى يافت و در شب سهشنبه ، بيست و نهم جمادى الاولى سال چهارصد و هشتاد و هفت « 3 » درگذشت و جاى بركيارق و محمد و سنجر سپرد ، كه كار عراق عرب و عراق عجم و خراسان و اذربيجان و فارس و كرمان و مازندران و ديار بكر و شام در ميان ايشان مىرفت .
پس از آن سلطان محمد بمرد و فرزندانش يكى پس از ديگرى شاهى يافتند ، كه زير دست سلطان معظّم معز الدين ابو الحارث سنجر در كارها دست مىبردند . سلطان سنجر نيز زمانى در ملك خراسان و خوارزم و غزنه بود و زمانى در ماوراء النهر ، تا اينكه در روز سهشنبه ، بيست و پنجم ربيع الاول سال پانصد و پنجاه و دو در مرو درگذشت . با مرگ سلطان سنجر فرمانفرمايى سلجوقيان در اقليم خراسان از ميان رفت و در عراق نيز تنها صورتى بىمعنا بر جاى ماند ، كه اتابكان تا هنگام به قتل آمدن سلطان طغرل در رى ، در روز پنجشنبه ، نهم ماه ربيع الاول سال پانصد و نود بر سلجوقيان فرمان مىراندند . از گذر سلجوقيان تا قتل سلطان ركن الدين طغرل بن ارسلان شاه صد و شصت و چهار سال ، و از چيرگى ايشان بر اقليم خراسان ، پس از شكست سلطان مسعود بن محمود بن سبكتكين در دندانقان ، صد و شصت و يك سال و چهار ماه و بيست و سه روز زمان گذشت آبادانى شهرها بسته بدانان بود و رعيّت غرق نيكى و گشادهدستى
هامش
( 1 ) . كذا .
( 2 ) . سلطان الب ارسلان در واپسين شنبهء ربيع الاول سال 465 ه جان سپرد .
( 3 ) . صحيح : پنج - م ا .