عَلَى اللَّهِ شَطَطاً
گفتارى دور از حقّ و فراتر از حدّ ، يا به معناى ظلم است و مقصود از سفيه شيطان ، يا مطلق كسانى است كه از حقّ منحرف مىباشند .
وَ أَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ تَقُولَ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلَى اللَّهِ كَذِباً
اگر ما پيروى از سفيه مىكرديم بدين گمان بوديم كه انس و جنّ بر خدا دروغ نمىبندند ، يعنى تصديق و پيروى ما از كسى كه دربارهى خدا قائل به شريك ، مصاحب و فرزند بود ناشى از همين گمان بود تا آنكه قرآن را شنيديم و يقين كرديم كه آنان دروغ مىگويند .
وَ أَنَّهُ كانَ رِجالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ
لفظ « من » در « من الجنّ » تبعيضيّه يا تعليليّه است .
از امام باقر عليه السّلام در مورد اين آيه روايت شده : گاهى شخص به سوى كاهن و جادوگر كه از طرف شيطان به او وحى مىشد مىرفت و مىگفت : به شيطان خود بگو : فلانى به تو پناه آورده .
بعضى گفتهاند : برخى از عربها وقتى شب هنگام در صحرايى نزول مىنمود و مىگفت : من به عزيز اين وادى پناه مىبرم از شرّ سفيهان قومش .
و بعضى گفتهاند : مردمانى از انس به مردمانى ديگر از انس از شرّ جنّ پناه مىبردند .
فَزادُوهُمْ رَهَقاً
لفظ « رهق » با حركت به معناى سفاهت ، سبكى ، ارتكاب شرّ و ظلم ، آمد و شد محارم ، وادار كردن انسان بر چيزى كه طاقت آن را ندارد ، دروغ و عجله مىباشد .
و ضمير فاعل « زادوهم » به مردانى از انس يا به مردانى از جنّ برمىگردد