ذكّر » نازل شد همه راحت شديم .
[ وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ]
و ما جن و انس را نيافريديم مگر براى آنكه مرا ( به يكتايى ) پرستش كنند .
بدان كه خداى تعالى غيب مطلق بود كه از او خبر و اسم و رسم نبود ، پس دوست داشت تجلّى كند و شناخته شود ، چنانچه در حديث قدسى آمده : « كنت كنزا مخفيّا فأحببت أن اعرف فخلقت الخلق لكى أعرف » .
پس خلق را آفريد تا بر آنان تجلّى كند و خلق با او الفت گيرند و خداوند بر آنان تجلّى نمىكند مگر آنگاه كه از انانيّتشان خارج شوند و از انانيّتشان خارج نمىشوند مگر آن وقت كه نفوس به آنچه كه خدا مقرّر فرموده راضى باشند ، مقرّرات الهى چيزى جز عبادات شرعى نيست .
و نيز از انانيّت خارج نمىشوند مگر آن زمان كه بندگان خداى تعالى باشند و از عبوديّت و بندگى خودشان خارج شوند ، مقصود از عبادات و بندگى جز اين نيست كه عارف گردند و متّصل به او شوند و به سوى او باز گردند .
پس مقصود از قول خدا :
إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
معرفت و شناخت است ، ادا كردن شناخت به اين لفظ و عبارت جهت اشعار به اين است كه معرفت و شناخت حاصل نمىشود مگر با عبادت يا با بندگى « 1 » .
از امام صادق عليه السّلام آمده است كه فرمود : علىّ بن الحسين عليه السّلام ( شايد
هامش
( 1 ) علل الشّرائع