[ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ ]
و بدگمانان به خدا مقصود اين گمان است كه خداوند در سفر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به مكّه او را يارى نخواهد كرد .
[ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ ]
بدى و هلاكت بر خود آنها باد كه گمان هلاكت مؤمنين به دست قريش را مىبرند .
قمى گفته است : آنها كسانى بودند كه صلح را منكر شدند و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را متّهم نمودند .
[ وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ]
تكرار مطلب براى تقويت قلوب مؤمنين و نااميد ساختن گمان منافقين است .
[ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً ]
و خداوند عزيز است و كسى بر ارادهى او غالب نمىشود .
[ حَكِيماً ]
انجام نمىدهد مگر آنچه كه صلاح مؤمنين است و به هواى نفس مؤمنين يا منافقين توجّه نمىكند .
[ إِنَّا أَرْسَلْناكَ ]
جواب سؤال از علّت داخل كردن مؤمنين به بهشت و تعذيب منافقين است كه اين معناى غايت بخشيده شدن گناهان مؤمنين قرار گرفته كه آن نيز غايت فتح مبين است .
گويا كه گفته شده : چرا به سبب فتح مبين براى نبىّ صلّى اللّه عليه و آله خداوند مؤمنين را داخل بهشت و منافقين را عذاب مىكند ؟ پس فرمود : زيرا اى پيامبر ما تو را فرستاديم تا شاهد و مبشّر و نذير باشى .
[ شاهِداً ]
با زبان حال و قال شاهد بر آنها باشى .
پس هر كس به تو پيوسته باشد تو بر او شهادت مىدهى ، او