عدم هدايت آنها را مستند به جرم و گناه خود آنها كردند ، چون اگر جرم و گناه خود آنان نبود جلوگيرى و منع مستكبرين در آنها اثر نمىكرد ، بدين معنا كه استعداد فكرى مستضعفين نسبت به پذيرش تقليد كسى كه تقليد او صحيح نيست و گناهان و جرمهاى كسبى آنها مانع از توجّه به فطرت انسانى و قبول گفته كسى كه به آن فطرت كمك مىكند و آن را تقويت مىنمايد گشت و آنها را به قبول گفته كسانى متمايل كرد كه قبول قول آنها نزد كسى كه كمترين شعور و احساس و توجّه به آخرت داشته باشد ، صحيح نيست .
وَ قالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
و مستضعفين پس از آنكه قدرت بر جواب مستكبرين و احتجاج به آنها را نداشتند و نتوانستند تقصير را به گردن رؤسا و مستكبرين بگذارند ، تقصير را به عهده مكر شب و روز گذاشتند ، چنانچه همين عادت زنان است كه تقصير خويش را به ديگران نسبت مىدهند ، يا مقصودشان از اين كلام ردّ رؤسا و مستكبرين است كه گمراهى آنان را به گناه و جرم خودشان نسبت مىدهند .
و معناى اين است كه گمراهى ما ناشى از جرم و گناه خود ما نيست ، بلكه سبب تكرار مكر شما در روز و شب است .
اين معنا با قول خدا :
إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً وَ أَسَرُّوا
موافقترست .
يعنى رؤسا و مستكبرين يا پيروان ، يا همه آنها پشيمان شدند و پشيمانى خود را مخفى نگه داشتند .