وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ
تقدير آيه « من أن يشهد » است يعنى ، شما شهادت دادن را پنهان مىكرديد .
عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ
مقصود از « جلود » چنانچه در اخبار زياد وارد شده فروج است . و اكنون گوش و چشم و پوست ( يا عورتهاى ) شما شهادت مىدهند .
وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ
شما از حضور اعضاء و جوارح باكى نداشتيد و كارهايتان را مخفى نمىكرديد و بر معاصى جرمى بوديد و گمان مىكرديد خداوند خيلى از كارهاى شما را نمىداند .
أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ
اين گمان شما در مورد پروردگارتان بود كه حقيقت نداشت .
أَرْداكُمْ
همين گمان باطل موجب هلاك شما شد .
لفظ « ظنّكم » خبر « ذلكم » يا بدل از آن است ، لفظ « أريكم » خبر آن است ، يا خبر بعد از خبر يا جملهى مستأنفه است ، يا حال است و لفظ « قد » در تقدير مىباشد .
فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ
پس با اين گمانهاى باطل شما از زيانكاران گشتيد چون متاع و كالاى شما كه همان عمرهاى شما بود از بين رفت ، آنچه كه از آن شما و به نفع شما بود عليه خودتان گواهى داد .
از امام صادق عليه السّلام آمده است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
آخرين بندهاى كه به آتش رانده مىشود ، آنگاه كه دستور صادر شد و به سوى آتش رفت به خدا توجّه پيدا مىكند ، خداى تعالى