« حسنه » است ، زيرا محسن و نيكوكار همانطور كه در آخرت داراى نيكويى خوبى است در دنيا نيز داراى حسنه و نيكويى و خوبى است و حسنهى در دنيا عبارت است از سهولت و آسانى راه و پيمودن آن راه و لذّت بردن از آن ، چه خوب گفته است مولوى در تفسير حسنه در دنيا و آخرت آنجا كه فرموده :
آتنا فى دار دنيانا حسن * آتنا فى دار عقبانا حسن
راه را بر ما چو بستان كن لطيف * مقصد ما باش هم تو اى شريف
و اين جمله با آنچه كه در لفظ آمده و آنچه كه حذف در موضوع تعليل منطوق و مفهوم قول خداى تعالى :
اتَّقُوا رَبَّكُمْ
است ، گويا كه فرموده است : از خشم خدا بپرهيزيد ، كه گناهكار معذّب و مطيع و اطاعتكننده به ثواب مىرسد ، زيرا براى كسانى كه خوبى كنند ( حسنه ) حسنه و براى كسانى بدى و گناه كنند عقوبت است .
وَ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ
زمين خدا وسيع و گسترده است ، اگر در زمينى نتوانستيد خوبى و احسان نمائيد پس به زمينى هجرت كنيد كه بتوانيد در آن زمين احسان كنيد .
إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : اگر هجرت ممكن نبود كسى كه بر سختىهاى احسان در جائى كه احسان در جايى كه احسان مشقّت دارد صبر كند چه اجرى دارد ؟
يا گفته شده : چه دارد كسى كه هجرت كند و بر سختىهاى