و به وجهى خود اوست تنزيه كردند .
بِحَمْدِ رَبِّهِمْ
به سبب حمد پروردگارشان ، يعنى بسبب گستردگى وجود او به نحوى كه هيچ وجود و هيچ تعيّن وجود از او خارج نيست .
زيرا تسبيح جز تنزيه ربّ از نقايص و حدود نيست و تنزيه خدا از نقايص و حدود جز با گستردگى وجودش نيست ، به نحوى كه هيچ وجودى از او خارج نشود و اين معنا محقّق نمىشود مگر با حمد و سعهى كمالات او .
وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ
و آنان نسبت به خدا يا تسبيح خدا ، يا از به خاك افتادن و سجده كردن يا از ايمان و طاعت استكبار نمىكنند ، يا در نفسهاى خودشان استكبار نمىورزند .
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ
لفظ
تَتَجافى
از ( جفا السرج عن فرسه ) مىباشد ، يعنى زين را از روى اسبش برداشت .
يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
صدر آيه در سورهى اعراف و ذيل آن در اوّل سورهى بقره گذشت .
از امام باقر عليه السّلام درباره اين آيه آمده است كه فرمود : شايد تو ببينى كه قوم نمىخوابند ، در حالى كه بايد اين بدن را راحت نمايى تا نفسش بيرون بيايد ، كه هرگاه نفس بيرون آمد بدن راحت مىشود و نيروى كار به روح باز مىگردد « 1 » .
فرمود : اين آيه دربارهى امير المؤمنين عليه السّلام و پيروانش از شيعه ما نازل شده كه در اوّل شب مىخوابند ، آنگاه كه دو سوّم شب يا هر
هامش
( 1 ) . الصّافى : ج 4 ص 134 و الكافى : ج 5 ص 145 ح 6 .