تفسير
إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا
اين جمله مستأنف و جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته است : آيا اينان با ظهور و روشن بودن آيات و نشانهها مؤمن به آيات نبودند كه الآن فراموش و رها شوند ؟ پس فرمود : اينان به آيات و نشانههاى ما مؤمن نبودند ، فقط كسانى به آيات ما ايمان مىآورند كه هرگاه متذكّر آن آيات شوند به سجده مىافتند .
إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً
بدان كه يقينكننده به آيات از ان جهت كه آيات عظمت و قدرت و وسعت خداست وقتى كه متذكّر و يادآور آن آيات مىشود ديگر به حدود و تعيّناتشان نظر نمىكند .
بلكه به آنها از آن جهت نظر مىكند كه آيات عظمت خداست ، پس بدان وسيله عظمت خدا را متذكّر شده و ديگر با يافتن آن عظمت مالك نفس خودش نيست و خودش را نمىتواند نگه دارد و بىاختيار براى عظمت خدا به سجده مىافتد .
چنانچه از مولاى ما امام جعفر صادق عليه السّلام آمده است : كه آن حضرت در نماز صيحهاى كشيد و به سجده افتاد در حالى كه غشّ كرده بود ، وقتى كه از علّت آن سؤال شد فرمود : آيه را تكرار كردم تا آنكه از گويندهاش شنيدم پس جسم من به جهت معاينه و ديدن قدرت او ثابت نماند و نتوانست خودش را نگهدارد . « 1 »
وَ سَبَّحُوا
لطيفه انسانى خود را كه وجه ربّ و اسم و مظهر او
هامش
( 1 ) . صافى : ج 4 ، ص 156 . علل الشّرائع : ج 2 ، ص 365 ، باب 86 ، ح 4 .