دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ
عذاب احتضار ، يا عذاب قبر ، يا عذاب برزخ ، يا عذاب قيامت .
لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
شايد از گمراهيشان برگردند ، يا در رجعت باز گردند براى عذاب اكبر و عذاب أدنى تفسير به عذاب هنگام خروج دابّه و دجّال شده است .
و در اخبار زيادى آمده است كه آيات دربارهى على عليه السّلام و وليد بن عقبه نازل شده است ، چه وليد بن عقبهى فاسق به على عليه السّلام گفت :
به خدا سوگند زبان من از تو بازتر و رساتر است و نيزه من از تو تيزتر و ايستادن من در بين سربازان از تو بهتر است .
پس على عليه السّلام گفت : ساكت باش تو فاسق هستى ، پس خداى تعالى اين آيات را نازل نمود . « 1 »
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ
مكرّر اين مطلب گذشت كه مقصود از امثال اين عبارت اثبات ظالمتر بودن مورد ستم است ، اگر چه مفهوم عبارت اعمّ از آن است .
ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها
با اينكه آيات واضح و روشن است ، تذكير و ياد آورى مقتضى روى آوردن به آيات است در عين حال از آنها اعراض مىكند .
إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ
ما از مطلق مجرم انتقام خواهيم گرفت و كسى كه بعد از ياد آورى آيات از آنها اعراض كند جرم او از هر مجرمى بزرگتر است .
هامش
( 1 ) . صافى ج 4 ، ص 159 . تفسير قمى ج 2 ، ص 170 . نور الثقلين ج 4 ، ص 231 ، ح 43 .