و بعضى گفتهاند : معناى آيه اين است كه شناخت و معرفت هر چيزى را نيكو نموده است .
مانند اين كه گفتهاند : ( قيمة المرء ما يحسنه ) يعنى ارزش مرد به خوبى شناخت و معرفت اوست .
وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ
مقصود آدم يا مطلق انسان است .
مِنْ طِينٍ
انسان را از گل آفريده ، چون آب و خاك ظاهرترين و غالبترين اجزاى عنصر انسان است .
ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ
نسل عبارت از خلق و فرزند است .
مِنْ سُلالَةٍ
لفظ
سُلالَةٍ
آن چيزى است كه از يك شىء تحليل مىرود و نابود مىشود و مقصود در اينجا غذايى است كه در هضم چهارم تحليل مىرود .
مِنْ ماءٍ مَهِينٍ
از آب خوار و بىمقدار لفظ
مِنْ
بيانيّه است .
ثُمَّ سَوَّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ
روح را جهت بزرگداشت به خودش اضافه نمود ، مقصود از روح ربّ النّوع است ، ولى چون اثر ظهور اين روح روح حيوانى و نفسانى است و آن دو شبيه به باد هستند و مانند باد حركت مىكنند لفظ
نَفَخَ
در آن استعمال كرد و در سوره بنى اسرائيل بيان روح گذشت .
وَ
بعد از نفخ در ماه چهارم در شما .
جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ
براى شما گوش قرار داد ، چون انسان بعد از اتّصاف به گوش و چشم و قلب قابل تخاطر مىشود از غيبت به خطاب التفات نمود .
وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ وَ قالُوا أَ إِذا