زشت ، به معناى اين است كه آن ظالمين حتّى ملامت هم نمىشوند ، بنا بر اينكه از عتاب به معناى ملامت باشد ، يعنى به جهت اسقاط آنها از درجه ملامت و سرزنش ، ديگر ملامت نمىشوند .
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ
در اين قرآن براى مردم از هر مثلى زديم كه از آن پند گيرند و موجب انذار و بشارت آنها شود ، ليكن آنها پند نمىگيرند ، انذار نمىشوند .
وَ لَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَةٍ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
و عطف يا حاليّه است ، آيه خطاب به رسول صلى اللّه عليه و آله و مؤمنين مىباشد يعنى آنها به علّت شقاوتى كه دارند اين مثلها و بيم دادنها عناد آنها را اضافه مىكند ، به نحوى كه وقتى آيت و نشانهاى از تو ببيند كه دلالت بر صدق تو كند آن را انكار مىكنند ، تو را به باطل نسبت مىدهند .
كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلى قُلُوبِ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
اينچنين خداوند بر دلهاى كسانى كه نمىدانند مهر مىزند يعنى ، كسانى كه به نخستين مرتبه علم متّصف نيستند ، نخستين مرتبه علم عبارت از نورى است كه خداوند در قلب هر كس كه مىخواهد مىتاباند ، كسى كه داراى اين مرتبه از علم نباشد بر دلش مهر زده شده اگر چه از مقدارى از مدركات كسبى پر شده باشد .
فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ
وعده خدا به يارى تو و غالب كردن دين تو بر دينها ، يا وعدهء يارى خليفهء تو و احقاق حقّ او
حَقٌّ
حقّ است و تغيير نمىپذيرد
وَ لا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لا يُوقِنُونَ
آنان كه ايمان و ايقان ندارند تو را وادار بر جهل كنند ، امّا نمىتوانند تو را از حقّى كه بر آن هستى برگردانند .