مَنْ كَفَرَ
بيان تفرّق و پراكندگى آنها يا بيان علّت تفرّق آنهاست .
فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ
يعنى كسى كه عمل صالح انجام مىدهد منزل خود را در بهشت درست مىكند ، با عملهايشان آن منزلها را براى خودشان اصلاح مىكنند ، نه براى ديگران .
لذا حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « 1 » عمل صالح ، صاحبش را به بهشت پيش مىبرد و براى او خدمتگزار تهيّه مىكند ، چنانچه يكى از شما خدمتگزارانى براى خود مىگماريد .
لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا
اين جمله علّت قول خدا :
فَأَقِمْ وَجْهَكَ
يا
الْقَيِّمِ
يا
يَأْتِيَ يَوْمٌ
يا ( لا مرد له ) يا
يَصَّدَّعُونَ
است و مقصود از ايمان ايمان عامّ است كه با بيعت عامّ نبوى و قبول دعوت ظاهرى حاصل مىشود .
و مقصود از عمل صالح ايمان خاصّ است كه با بيعت خاصّ ولوى و قبول دعوت باطنى پديد مىآيد ، يا مقصود از ايمان ايمان خاصّ است كه با بيعت ولوى حاصل مىگردد ، كه در اين صورت :
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
اشاره به عمل به چيزى است كه در عهد و بيعت با او گرفته شده است .
مِنْ فَضْلِهِ
جزاى آنان به سبب اعمالشان نيست زيرا كسى بهوسيله عمل خويش داخل بهشت نمىشود ، بلكه به محض فضل و كرم خداست .
هامش
( 1 ) . صافى : ج 4 ، ص 135 . مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 307 .