عاقِبَةُ الدَّارِ
خدايم داناتر است كه چه كسى از سوى او رهنمود آورده است و چه كسى عاقبت پسنديده و سر انجام خوب دارد ، گويى كه عاقبت ناپسند عاقبت نيست و اين جمله كنايه از خودش مىباشد ، گويا كه گفتهى : پروردگار من داناتر است به اين كه من هدايت آوردم و عاقبت پسنديده از آن من است ، پس باكى از ردّ و انكار شما ندارم .
إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
حقّ عبارت اين است كه بگويد :
( به من لا يجيء بالهدى و لا يكون له عاقبة الدار ) و ليكن از اين عبارت عدول نمود تا كنايه از ظالم بودن آنان بوده باشد ، ظلمشان را اثبات و هدايت و حسن عاقبتشان را با برهان سلب كند ، گويا كه گفته است : ظالمين با هدايت و حسن عاقبت رستگار نمىشوند و شما با انكار خدا كه خالق خلق است و عبادت كردن غير او و انكار رسالت من ظالم هستيد .
وَ قالَ فِرْعَوْنُ
و فرعون پس از آن كه از حجّت و برهان عاجز شد و از معارضه به خاطر اژدها ترسيد روى به قومش كرد تا هم مطلب را بر آنان مشتبه سازد و هم خودش از ترس آرامش يابد گفت :
يا أَيُّهَا الْمَلَأُ ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرِي
اين كلام دلالت بر عاجز شدن او از حجّت و نهايت ترس او از موسى عليه السّلام و عصاى او مىكند ، چون براى خودش به طور صريح ادّعاى الهيّت نمىكند ، بلكه نفى علم نسبت به خدايى دارد كه موسى عليه السّلام ادّعا مىكند و شك خويش را اظهار مىكند كه همان اقرار به عجز از حجّت است ، آن كلمهى اوّل اوست كه خداوند بر آن مؤاخذه نمود و