وسيع و گسترده حمل مىنمايد .
پس اگر مقصود از ايمان اسلام باشد كه با بيعت عامّ نبوى حاصل مىشود ممكن است مقصود از عمل صالح اعمالى باشد كه لازمهى اسلام است ، چنانچه ممكن است مقصود از استخلاف و جانشين قرار دادن تسلّط صورى و غلبه در دنيا باشد .
چنانچه در روايت وارد شده است كه وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و اصحابش به مدينه آمدند ، و انصار به آنان پناه دادند همهى عربها اتّفاق نمودند كه رسول خدا و يارانش را آزار و اذيّت نمايند ، و بدون سلاح نمىخوابيدند و جز با سلاح صبح نمىكردند .
پس رسول خدا و اصحابش فرمودند : مىبينيد كه ما زندگى مىكنيم تا امن و مطمئن بخوابيم و جز خدا از كسى نترسيم ؟ پس اين آيه نازل شد و بعد از غلبهى بر مدينه و حومهى آن و مطيع شدن عرب يا بعد از فتح مكّه صدق آيه محقق گشت .
چنانچه بعضى گفتهاند كه اين آيه در فتح مكّه نازل شده است .
و در روايت ديگرى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده است : زمين براى من جمع شد پس مشارق و مغارب آن به من نشان داده شد ، و ملك امّت من به آن مقدار از زمينى كه براى من جمع گشت و نشان داده شد خواهد رسيد .
و در خبر ديگرى از مقداد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده است : در
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 388
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٨٨