خورده پيش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىآمدند و شكايت به او مىبردند پس رسول خدا به آنان مىگفت : صبر كنيد من مأمور به قتال و جنگ نشدم تا آنكه هجرت نمود ، پس اين آيه بر او نازل شد ، اين اوّلين آيهاى است كه دربارهى قتال نازل شده است .
وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ
و خدا بر يارى آنان قادرست جمله حاليّه يا معطوف بر جملهى فعليّه است ، يا معطوف بر
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ
است .
الَّذِينَ أُخْرِجُوا
بدل يا صفت
« لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ »
يا «
الَّذِينَ آمَنُوا
» است ، يا مبتداست و خبر آن
« الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ »
است ، يا خبر مبتداى محذوف ، يا مبتداى خبر محذوف ، يا مفعول فعل محذوفست .
مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ
از قبيل استثناى مديحه از ذمّهاى منفى است جهت مبالغهء در مدح .
و مقصود از « من أخرجوا » در عالم كبير مؤمنين هستند كه اوّلا از خانه خود رانده و به حبشه مهاجرت كردند و ثانيا به مدينه هجرت نمودند و اين آيه در ائمّه نيز مانند امام حسين عليه السّلام و اصحابش جريان پيدا مىكند .
چنانچه در اخبار آمده است و دربارهى مؤمنينى نيز صدق مىكند با تحقّق شرائط جهاد و دفاع كه در كتب فقهى مقرّر