تفسير
وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ
« 1 » حجّتها و برهانهاى به ابراهيم داديم كه موجب رشد او شد ؛ يا مقصود رشدى است كه مناسب حال ابراهيم باشد از قبيل راه يافتن به كمالاتش .
مِنْ قَبْلُ
قبل از قرآن يا قبل از موسى .
وَ كُنَّا بِهِ
ما به رشد او ، يا به ابراهيم
عالِمِينَ إِذْ قالَ
آگاه بوديم آن وقت كه گفت : لفظ « إذ قال » ظرف است براى « آتينا » يا « عالمين » .
لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما هذِهِ التَّماثِيلُ
به پدر و قومش كه اين تنديسها چيست ؟ لفظ « تماثيل » جمع تمثال است ، و آن عكس است و اغلب درباره چيزى گفته مىشود كه روح ندارد .
الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ
كه شما بدان روى آورده يا در كنار آن معتكف شدهايد .
لفظ « لام » در « لها » به معناى « على » يا براى تقويت است ، زيرا مادّهى عكوف بدون واسطه متعدّى مىشود و به معناى حبس است .
و با « على » متعدّى مىشود و به معناى روى آوردن است ، ممكن است متضمّن معناى عبادت باشد كه در اين صورت باز « لام » براى تقويت است .
قالُوا
آنان در جواب مانند اهل هر زمان گفتند :
هامش
( 1 ) اى جوانمرد : كسى كه در حرم عنايت ازلى شده هرگز غوغاى محنت ابدى گرد دولت سرمدى او نگردد .
كشف الاسرار